Stari zavet
O razume, vladaoče nad strastima (majke) o deci! I pobožnosti željenija majci od dece!
Ω λογισμὲ τέκνων παθῶν τύραννε καὶ εὐσέβεια μητρὶ τέκνων ποθεινοτέρα.
Majka, kada (joj) je predstojalo dvoje: pobožnost ili privremeno spasenje sedam sinova po obećanju tiranina,
μήτηρ δυοῖν προκειμένων, εὐσεβείας καὶ τῆς τῶν ἑπτὰ υἱῶν σωτηρίας προσκαίρου κατὰ τὴν τοῦ τυράννου ὑπόσχεσιν,
Ona je većma zavolela pobožnost, koja spasava za večni život po Bogu.
τὴν εὐσέβειαν μᾶλλον ἠγάπησε τὴν σῴζουσαν εἰς αἰώνιον ζωὴν κατὰ Θεόν.
O, kako bih moralno okarakterisao (ήθικολογήσαιμι etikologizirao) detoljubive strasti roditelja! Sličnost i duše i lika (μορφής) upečaćujemo divno u crte lika malog deteta. I majke, zbog strasti prema rođenoj deci, više od otaca bivaju sastradalnije.
ᾦ τίνα τρόπον ἠθολογήσαιμι, φιλότεκνα γονέων πάθη. ψυχῆς τε καὶ μορφῆς ὁμοιότητα εἰς μικρὸν παιδὸς χαρακτῆρα θαυμάσιον ἐναποσφραγίζομεν, μάλιστα διὰ τὸ τῶν παθῶν τοῖς γεννηθεῖσι τὰς μητέρας τῶν πατέρων καθεστάναι συμπαθεστέρας.
Jer koliko su mekodušnije i višedetnije majke, utoliko su više detoljubivije.
ὅσῳ γὰρ καὶ ἀσθενόψυχοι καὶ πολυγονώτεραι ὑπάρχουσιν αἱ μητέρες, τοσοῦτον μᾶλλόν εἰσι φιλοτεκνότεραι.
A od svih majki postade detoljubivija majka sedmoro dece, koja je kroz sedam začeća (i trudnoća) imala usađivanu detoljubivost prema njima,
πασῶν δὲ τῶν μητέρων ἐγένετο ἡ τῶν ἑπτὰ παίδων μήτηρ φιλοτεκνοτέρα, ἥτις ἑπτὰ κυοφορίαις τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐπιφυτευομένη φιλοστοργίαν
I zbog mnogih, pri svakome od njih, porođajnih muka, prinuđena je bila da prema njima ima sastradalnost;
καὶ διὰ πολλὰς τὰς καθ' ἕκαστον αὐτῶν ὠδῖνας ἠναγκασμένη τὴν εἰς αὐτοὺς ἔχειν συμπάθειαν,
(Pa ipak), radi straha Božijeg prezrela je privremeno spasenje dece.
διὰ τὸν πρὸς τὸν Θεὸν φόβον ὑπερεῖδε τὴν τῶν τέκνων πρόσκαιρον σωτηρίαν.
Ne samo to, nego i zbog savršene vrline (καλοκαγαθίαν lepodobrote) sinova, i poslušnosti njihove prema Zakonu, veću je prema njima imala detoljubivost.
οὐ μὴν δέ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν καλοκἀγαθίαν τῶν υἱῶν καὶ τὴν πρὸς τὸν νόμον αὐτῶν εὐπείθειαν μείζω τὴν ἐν αὐτοῖς ἔσχε φιλοστοργίαν.
Jer behu pravedni, i mudri (σώφρονες čedni), i junačni, i velikodušii, i bratoljubivi, i zaista majkoljubivi, tako da su je poslušali da će do smrti čuvati Zakon (τα νόμιμα).
δίκαιοί τε γὰρ ἦσαν καὶ σώφρονες καὶ ἀνδρεῖοι καὶ μεγαλόψυχοι καὶ φιλάδελφοι καὶ φιλομήτορες οὕτως, ὥστε καὶ μέχρι θανάτου τὰ νόμιμα φυλάσσοντας πείθεσθαι αὐτῇ.
Pa ipak, mada je toliko stvari odnosno detoljubivosti privlačilo majku ka sastradavanju, ni u jednoj od njih nisu uspele raznovrsne muke da joj promene razum;
ἀλλ' ὅμως καίπερ τοσούτων ὄντων τῶν περὶ φιλοτεκνίαν εἰς συμπάθειαν ἑλκόντων τὴν μητέρα, ἐπ' οὐδενὸς αὐτῶν τὸν λογισμὸν αὐτῆς αἱ παμποίκιλοι βάσανοι ἴσχυσαν μεταστρέψαι,
Nego je i svako dete (ponaosob) i sve njih zajedno majka podsticala na smrt za pobožnost.
ἀλλὰ καὶ καθ' ἕνα παῖδα καὶ ὁμοῦ πάντας ἡ μήτηρ ἐπὶ τὸν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας προετρέπετο θάνατον.
O prirode sveštena! I ljubavi roditeljska! I rođenje ispunjeno jake ljubavi! I neukrotive strasti majki!
ὦ φύσις ἱερὰ καὶ φίλτρα γονέων καὶ γένεσις φιλόστοργε καὶ τροφεῖα καὶ μητέρων ἀδάμαστα πάθη.
Gledajući majka svakog pojedinačno mučenoga i spaljivanoga (sina), ne menjaše se u sled pobožnosti!
καθ' ἕνα στρεβλούμενον καὶ φλεγόμενον ὁρῶσα μήτηρ, οὐ μετεβάλλετο διὰ τὴν εὐσέβειαν.
Gledaše tela dece sagorevana na ognju, i prete nogu i ruku rasejavane po zemlji, i kože sa glava i brada gde vise kao maske!
τὰς σάρκας τῶν τέκνων ἑώρα περὶ τὸ πῦρ τηκομένας καὶ τοὺς τῶν ποδῶν καὶ χειρῶν δακτύλους ἐπὶ γῆς σπαίροντας καὶ τὰς τῶν κεφαλῶν μέχρι τῶν περὶ τὰ γένεια σάρκας ὥσπερ προσωπεῖα προκειμένας.
O majko, koja si sada iskusila teže bolove od onih pri njihovom rađanju.
ὦ πικροτέρων μὲν νῦν μήτηρ πόνων πειρασθεῖσα ἤπερ τῶν ἐπ' αὐτοῖς ὠδίνων.
O jedina ženo, koja si celovitu (όλόκληρον) pobožnost rodila.
ὦ μόνη γύναι τὴν εὐσέβειαν ὁλόκληρον ἀποκυήσασα.
Nije te preokrenuo prvenac sin izdišući, niti drugi gledajući u mukama u tebe sa sažaljenjem, niti treći ispuštajući dušu!
οὐ μετέτρεψέ σε πρωτότοκος ἀποπνέων, οὐδὲ δεύτερος εἰς σὲ οἰκτρὸν βλέπων ἐν βασάνοις, οὐδὲ τρίτος ἀποψύχων,
Nisi plakala videći oči svakoga od njih kako u mukama iskolačeno gledaju svoje mučenje, i nozdrve koje već označavahu njihovu smrt!
οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἑνὸς ἑκάστου θεωροῦσα ταυρηδὸν ἐπὶ τῶν βασάνων ὁρῶντας τὸν ἑαυτῶν αἰκισμὸν καὶ τοὺς μυκτῆρας προσημειουμένους αὐτῶν τὸν θάνατον, οὐκ ἔκλαυσας.
Gledajući preko mesa (već postradale) dece, meso (sledeće) dece kako gori; i preko ruku, (druge) ruke otsečene; i preko glava, (sledeće) glave skalpirane i otsecane; i kako na već mrtve (sinove), padaju (novi) mrtvi; i gledajući hor dece svoje kako kroz mučenja postaje groblje (πολυάνδριον) - nisi zasuzila!
ἐπὶ σαρξὶ τέκνων ὁρῶσα σάρκας τέκνων ἀποκαιομένας καὶ ἐπὶ χερσὶ χεῖρας ἀποτεμνομένας καὶ ἐπὶ κεφαλαῖς κεφαλὰς ἀποδειροτομουμένας καὶ ἐπὶ νεκροῖς νεκροὺς πίπτοντας καὶ πολυάνδριον ὁρῶσα τῶν τέκνων τὸ χορεῖον διὰ τῶν βασάνων, οὐκ ἐδάκρυσας.
Ne privlače tako slušaoce pesme sirena (vila), ni prijatni za slušanje labudovi glasovi, kao što privlače glasovi dece koja iz muka prizivaju majku.
οὐχ οὕτως σειρήνειοι μελῳδίαι, οὐδὲ κύκνειοι πρὸς φιληκοΐαν φωναὶ τοὺς ἀκούοντας ἐφέλκονται, ὡς τέκνων φωναὶ μετὰ βασάνων μητέρα φωνούντων.
Kolikim li se, po veličini i po broju, mukama mučaše tada majka, kad joj sinovi behu mučeni tolikim čekrcima i kazanima?
πηλίκαις καὶ πόσαις τότε ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν βασανιζομένων τροχοῖς τε καὶ καυτηρίοις ἐβασανίζετο βασάνοις;
Ali je pobožni razum njenu utrobu u samim stradanjima osokolio, i pojačao je da prezre privremenu detoljubivost.
ἀλλὰ τὰ σπλάγχνα αὐτῆς ὁ εὐσεβὴς λογισμὸς ἐν αὐτοῖς τοῖς πάθεσιν ἀνδρειώσας ἐπέτεινε τὴν πρόσκαιρον φιλοτεκνίαν παριδεῖν.
Mada je gledala pogibiju sedmoro dece i raznovrsnu mnogost mučenja, plemenita majka je sve to prevazišla zbog vere u Boga.
καίπερ ἑπτὰ τέκνων ὁρῶσα ἀπώλειαν καὶ τὴν τῶν στρεβλῶν πολύπλοκον ποικιλίαν, ἁπάσας ἡ γενναία μήτηρ ἐξέλυσε διὰ τὴν πρὸς Θεὸν πίστιν.
Ter, kao da je u savetovalištu svoje duše gledala strašne savetnike: prirodu, i rođenje, i detoljubivost, i mučenje dece.
καθάπερ γὰρ ἐν βουλετηρίῳ τῇ ἑαυτῆς ψυχῇ δεινοὺς ὁρῶσα συμβούλους, φύσιν καὶ γένεσιν καὶ φιλοτεκνίαν καὶ τέκνων στρέβλας,
A kao majka imala je za decu dva glasa (na raspolaganju): smrtonosni i spasonosni.
δύο ψήφους κρατοῦσα μήτηρ, θανατηφόρον τε καὶ σωτήριον, ὑπὲρ τέκνων
(Ipak), nije glasala za spasenje koje za kratko vreme spasava sedam sinova,
οὐκ ἐπέγνω τὴν σῴζουσαν ἑπτὰ υἱοὺς πρὸς ὀλίγον χρόνον σωτηρίαν,
Nego se setila ova kći Avramova njegove bogopobožne izdržljivosti.
ἀλλὰ τῆς θεοσεβοῦς Ἁβραὰμ καρτερίας ἡ θυγάτηρ ἐμνήσθη.
O majko nacije! Branioče Zakona, i zaštitniče pobožnosti, i strastoterpče borbe u (materinskoj) utrobi!
ὦ μήτηρ ἔθνους, ἔκδικε τοῦ νόμου καὶ ὑπερασπίστρια τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ διὰ σπλάγχνων ἀγῶνος ἀθλοφόρε·
O plemenitija od muškaraca u izdržljivosti, i od muževa muževnija u trpljenju!
ὦ ἀρρένων πρὸς καρτερίαν γενναιοτέρα καὶ ἀνδρῶν πρὸς ὑπομονὴν ἀνδρειοτέρα.
Jer, kao što je Nojev kovčeg u potopu, koji potapaše svet, noseći svet u sebi, junački izdržao burne valove;
καθάπερ γὰρ ἡ Νῶε κιβωτὸς ἐν τῷ κοσμοπληθεῖ κατακλυσμῷ κοσμοφοροῦσα καρτερῶς ὑπήνεγκε τοὺς κλύδωνας,
Tako si ti, čuvarko Zakona, odasvud oblivana potopom stradanja, i udarana jakim vetrovima, sinovskim mukama, plemenito podnosila sve bure radi pobožnosti!
οὕτως σύ, ἡ νομοφύλαξ, πανταχόθεν ἐν τῷ τῶν παθῶν περιαντλουμένη κατακλυσμῷ καὶ καρτεροῖς ἀνέμοις, ταῖς τῶν υἱῶν βασάνοις συνεχομένη γενναίως ὑπέμεινας τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας χειμῶνας.