1. Makavejska 3

I ustade Juda zvani Makavej, sin njegov, umesto njega.

ΚΑΙ ἀνέστη Ἰούδας ὁ καλούμενος Μακκαβαῖος υἱὸς αὐτοῦ ἀντ᾿ αὐτοῦ.

I pomagahu mu sva braća njegova i svi koji se pridružiše ocu njegovom; i ratovahu rat Izrailjev s radošću.

καὶ ἐβοήθουν αὐτῷ πάντες οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ καὶ πάντες, ὅσοι ἐκολλήθησαν τῷ πατρὶ αὐτοῦ, καὶ ἐπολέμουν τὸν πόλεμον Ἰσραὴλ μετ᾿ εὐφροσύνης.

I raširi (Juda) slavu naroda svojega, i obuče oklop kao div i opasa se bojnim oružjem svojim, i učini ratove štiteći tabor mačem.

καὶ ἐπλάτυνε δόξαν τῷ λαῷ αὐτοῦ καὶ ἐνεδύσατο θώρακα ὡς γίγας καὶ συνεζώσατο τὰ σκεύη αὐτοῦ τὰ πολεμικὰ καὶ συνεστήσατο πολέμους σκεπάζων παρεμβολὴν ἐν ρομφαίᾳ.

I bi sličan lavu u delima svojim, i kao lavić koji riče na lov.

καὶ ὡμοιώθη λέοντι ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ καὶ ὡς σκύμνος ἐρευγόμενος εἰς θήραν.

I gonjaše bezakonike istražujući ih, i smutljivce naroda svoga spaljivaše.

καὶ ἐδίωξεν ἀνόμους ἐξερευνῶν καὶ τοὺς ταράσσοντας τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐφλόγισε.

I ustuknuše bezakonici od straha njegovog, i svi delatelji bezakonja smutiše se, i bi uspešno spasenje (naroda) rukom njegovom.

καὶ συνεστάλησαν οἱ ἄνομοι ἀπὸ τοῦ φόβου αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἐργάτες τῆς ἀνομίας συνεταράχθησαν, καὶ εὐωδώθη σωτηρία ἐν χειρὶ αὐτοῦ.

I ojađivaše Careve mnoge i veseljaše Jakova delima svojim; i doveka će se blagosiljati spomen njegov.

καὶ ἐπίκρανε βασιλεῖς πολλοὺς καὶ εὔφρανε τὸν Ἰακὼβ ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ εἰς εὐλογίαν.

I prođe kroz gradove Judine, i istrebi bezbožnike iz Judeje, i odvrati gnjev (Božiji) od Izrailja.

καὶ διῆλθεν ἐν πόλεσιν Ἰούδα καὶ ἐξωλόθρευσεν ἀσεβεῖς ἐξ αὐτῆς καὶ ἀπέστρεψεν ὀργὴν ἀπὸ Ἰσραὴλ

I posta čuven po imenu do kraja zemlje; i sabra one koji pogibljavahu.

καὶ ὠνομάσθη ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς καὶ συνήγαγεν ἀπολλυμένους.

I sakupi Apolonije (upravnik Samarije) neznabošce i iz Samarije veliku vojnu silu da zavojšti na Izrailj.

Καὶ συνήγαγεν Ἀπολλώνιος ἔθνη καὶ ἀπὸ Σαμαρείας δύναμιν μεγάλην τοῦ πολεμῆσαι πρὸς Ἰσραήλ.

I dozna to Juda i iziđe mu u susret, i porazi ga, i pogubi ga; i padoše mnogi (na smrt) ranjeni, a preostali pobegoše.

καὶ ἔγνω Ἰούδας καὶ ἐξῆλθεν εἰς συνάντησιν αὐτῷ καὶ ἐπάταξεν αὐτὸν καὶ ἀπέκτεινεν αὐτόν· καὶ ἔπεσον τραυματίαι πολλοί, καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἔφυγον.

I uzeše plen njihov, i mač Apolonijev uze Juda i ratovaše njime kroz sve dane.

καὶ ἔλαβον τὰ σκῦλα αὐτῶν, καὶ τὴν μάχαιραν Ἀπολλωνίου ἔλαβεν Ἰούδας καὶ ἦν πολεμῶν ἐν αὐτῇ πάσας τὰς ἡμέρας.

I ču to Siron, načelnik vojske Sirije, da Juda sabra skup i crkvu (zajednicu) vernih sa njime, koji kreću u rat,

καὶ ἤκουσε Σήρων ὁ ἄρχων τῆς δυνάμεως Συρίας ὅτι ἤθροισεν Ἰούδας ἄθροισμα καὶ ἐκκλησίαν πιστῶν μετ᾿ αὐτοῦ ἐκπορευομένων εἰς πόλεμον,

I reče: "Steći ću sebi ime i proslaviću se u carstvu, i ratovaću na Judu i one s njime, koji nipodaštavaju reč carevu."

καὶ εἶπε· ποιήσω ἐμαυτῷ ὄνομα καὶ δοξασθήσομαι ἐν τῇ βασιλείᾳ καὶ πολεμήσω τὸν Ἰούδαν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ τοὺς ἐξουδενοῦντας τὸν λόγον τοῦ βασιλέως.

I reši se (da krene), i uziđe s njime jaka vojska bezbožnika da ga pomogne da učini osvetu među sinovima Izrailjevim.

καὶ προσέθετο τοῦ ἀναβῆναι· καὶ ἀνέβη μετ᾿ αὐτοῦ παρεμβολὴ ἀσεβῶν ἰσχυρὰ βοηθῆσαι αὐτῷ καὶ ποιῆσαι τὴν ἐκδίκησιν ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ.

I priđe do uspona Vetorona; i iziđe Juda malobrojan u susret njemu.

καὶ ἤγγισαν ἕως ἀναβάσεως Βαιθωρών, καὶ ἐξῆλθεν Ἰούδας εἰς συνάντησιν αὐτῶν ὀλιγοστός.

A kada (njegovi) videše vojsku gde im dolazi u susret, rekoše Judi: "Kako mi budući malobrojni možemo ratovati protiv mnoštva toliko jakog? A i iscrpljeni smo gladujući danas?"

ὡς δὲ εἶδον τὴν παρεμβολὴν ἐρχομένην εἰς συνάντησιν αὐτοῖς, εἶπον τῷ Ἰούδᾳ· πῶς δυνησόμεθα ὀλιγοστοὶ ὄντες πολεμῆσαι πρὸς πλῆθος τοσοῦτον ἰσχυρόν; καὶ ἡμεῖς ἐκλελύμεθα ἀσιτοῦντες σήμερον.

I odgovori Juda: "Lako se može rukama malo ljudi skoliti mnoštvo. A nema razlike pred [Bogom] Neba da spasava s mnogima ili malobrojnima.

καὶ εἶπεν Ἰούδας· εὔκοπόν ἐστι συγκλεισθῆναι πολλοὺς ἐν χερσὶν ὀλίγων, καὶ οὐκ ἔστι διαφορὰ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ σῴζειν ἐν πολλοῖς ἢ ἐν ὀλίγοις·

Jer nije pobeda u ratu od mnoštva vojne sile, nego je moć s Neba.

ὅτι οὐκ ἐν πλήθει δυνάμεως νίκη πολέμου ἐστίν, ἀλλ᾿ ἢ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἡ ἰσχύς.

Oni dolaze protiv nas sa mnoštvom uvrede i bezakonja, da bi istrebili nas i žene naše i decu našu, i da nas oplene.

αὐτοὶ ἔρχονται πρὸς ἡμᾶς ἐν πλήθει ὕβρεως καὶ ἀνομίας τοῦ ἐξᾶραι ἡμᾶς καὶ τὰς γυναῖκας ἡμῶν καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, τοῦ σκυλεῦσαι ἡμᾶς,

A mi ratujemo za duše naše i za Zakonske uredbe naše.

ἡμεῖς δὲ πολεμοῦμεν περὶ τῶν ψυχῶν ἡμῶν καὶ τῶν νομίμων ἡμῶν.

Zato će ih On (Gospod) skršiti pred licem našim, a vi se nemojte bojati od njih."

καὶ αὐτὸς συντρίψει αὐτοὺς πρὸ προσώπου ἡμῶν· ὑμεῖς δὲ μὴ φοβηθῆτε ἀπ᾿ αὐτῶν.

A kada prestade govoriti, jurišnu iznenada među njih; i skršen bi Siron i vojska njegova pred njim.

ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, ἐνήλατο εἰς αὐτοὺς ἄφνω, καὶ συνετρίβη Σήρων καὶ ἡ παρεμβολὴ αὐτοῦ ἐνώπιον αὐτοῦ.

I goniše ga niz padinu Vetorona do ravnice; i pade od njih osamsto ljudi, a ostali pobegoše u zemlju Filistejsku.

καὶ ἐδίωκον αὐτὸν ἐν τῇ καταβάσει Βαιθωρὼν ἕως τοῦ πεδίου· καὶ ἔπεσον ἀπ᾿ αὐτῶν εἰς ἄνδρας ὀκτακοσίους, οἱ δὲ λοιποὶ ἔφυγον εἰς γῆν Φυλιστιείμ.

I zavlada strah od Jude i braće njegove i trepet zahva¬ti neznabošce oko njih.

καὶ ἤρξατο ὁ φόβος Ἰούδα καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ καὶ ἡ πτόησις ἐπιπίπτειν ἐπὶ τὰ ἔθνη τὰ κύκλῳ αὐτῶν.

I dođe do cara (Antioha IV Epifana) ime njegovo. I o vojnim delima Judinim govorahu svi narodi.

καὶ ἤγγισεν ἕως τοῦ βασιλέως τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ὑπὲρ τῶν παρατάξεων Ἰούδα ἐξηγεῖτο πᾶν ἔθνος.

A kada ču car Antioh te reči, razgnjevi se jarošću i posla te sabraše vojne snage sveg carstva njegovog, vojni tabor veoma jak.

Ὡς δὲ ἤκουσεν Ἀντίοχος ὁ βασιλεὺς τοὺς λόγους τούτους, ὠργίσθη θυμῷ καὶ ἀπέστειλε καὶ συνήγαγε τὰς δυνάμεις πάσας τῆς βασιλείας αὐτοῦ, παρεμβολὴν ἰσχυρὰν σφόδρα.

I otvori riznicu svoju i dade platu vojsci svojoj za godinu, i zapovedi im da budu gotovi za svaku potrebu.

καὶ ἤνοιξε τὸ γαζοφυλάκιον αὐτοῦ καὶ ἔδωκεν ὀψώνια ταῖς δυνάμεσιν αὐτοῦ εἰς ἐνιαυτὸν καὶ ἐνετείλατο εἶναι αὐτοὺς ἑτοίμους εἰς πᾶσαν χρείαν.

I vide da nestade novca iz riznica i dohodci zemlje sve su manji, zbog nesloge i razdora koji stvori u zemlji ukidanjem zakona koji su postojali od prvih dana.

καὶ εἶδεν ὅτι ἐξέλιπε τὸ ἀργύριον ἀπὸ τῶν θησαυρῶν καὶ οἱ φόροι τῆς χώρας ὀλίγοι, χάριν τῆς διχοστασίας καὶ πληγῆς, ἧς κατεσκεύασεν ἐν τῇ γῇ τοῦ ἆραι τὰ νόμιμα, ἃ ἦσαν ἀφ᾿ ἡμερῶν τῶν πρώτων.

I poboja se da neće imati do jednom i dvaput za troškove i darove, koje je ranije davao obilnom rukom, nadmašajući prethodne Careve.

καὶ εὐλαβήθη μὴ οὐκ ἔχῃ ὡς ἅπαξ καὶ δὶς εἰς τὰς δαπάνας καὶ τὰ δόματα, ἃ ἐδίδου ἔμπροσθεν δαψιλεῖ χειρὶ καὶ ἐπερίσσευσεν ὑπὲρ τοὺς βασιλεῖς τοὺς ἔμπροσθεν,

I beše u nedoumici duše svoje veoma; pa odluči da ide u Persiju i uzme danak od zemalja (satrapija) i sabere novaca mnogo.

καὶ ἠπορεῖτο τῇ ψυχῇ αὐτοῦ σφόδρα καὶ ἐβουλεύσατο τοῦ πορευθῆναι εἰς τὴν Περσίδα καὶ λαβεῖν τοὺς φόρους τῶν χωρῶν καὶ συναγαγεῖν ἀργύριον πολύ.

I ostavi Lisija, čoveka slavnoga i od roda carskoga, nad poslovima carskim od reke Eufrata do granica Egipta.

καὶ κατέλιπε Λυσίαν ἄνθρωπον ἔνδοξον καὶ ἀπὸ γένους τῆς βασιλείας ἐπὶ τῶν πραγμάτων τοῦ βασιλέως ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ Εὐφράτου ἕως τῶν ὁρίων Αἰγύπτου

I da odgaja Antioha sina njegovog dok se on ne vrati.

καὶ τρέφει Ἀντίοχον τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἕως τοῦ ἐπιστρέψαι αὐτόν.

I predade mu polovinu vojnih snaga i (bojne) slonove; i dade mu naredbe za sve što je hteo, i za stanovnike Judeje i Jerusalima:

καὶ παρέδωκεν αὐτῷ τὰς ἡμίσεις τῶν δυνάμεων καὶ τοὺς ἐλέφαντας καὶ ἐνετείλατο αὐτῷ περὶ πάντων, ὦν ἐβούλετο, καὶ περὶ τῶν κατοικούντων τὴν Ἰουδαίαν καὶ Ἱερουσαλὴμ

Da pošalje protiv njih vojnu silu da skrši i uništi moć Izrailjevu i ostatak (το κατάλειμμά) Jerusalima, i da izbriše spomen njihov iz tog mesta

ἀποστεῖλαι ἐπ᾿ αὐτοὺς δύναμιν τοῦ ἐκτρίψαι καὶ ἐξᾶραι τὴν ἰσχὺν Ἰσραὴλ καὶ τὸ κατάλειμμα Ἱερουσαλὴμ καὶ ἆραι τὸ μνημόσυνον αὐτῶν ἀπὸ τοῦ τόπου

I da nastani sinove tuđince u svim granicama njihovim i kockom podeli zemlju njihovu.

καὶ κατοικίσαι υἱοὺς ἀλλογενεῖς ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῶν καὶ κατακληροδοτῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν.

I car uze preostalu polovinu vojnih snaga i krete iz Antiohije, iz grada carstva svoga, godine sto četrdeset sedme*, i pređe Eufrat reku i prohođaše gornje zemlje.

καὶ ὁ βασιλεὺς παρέλαβε τὰς ἡμίσεις τῶν δυνάμεων τὰς καταλειφθείσας καὶ ἀπῇρεν ἀπὸ Ἀντιοχείας ἀπὸ πόλεως βασιλείας αὐτοῦ, ἔτους ἑβδόμου καὶ τεσσαρακοστοῦ καὶ ἑκατοστοῦ, καὶ διεπέρασε τὸν Εὐφράτην ποταμὸν καὶ διεπορεύετο τὰς ἐπάνω χώρας.

A Lisija izabra Ptolemeja sina Dorimenova, i Nikanora i Gorgiju, ljude silne između prijatelja carevih,

Καὶ ἐπέλεξε Λυσίας Πτολεμαῖον τὸν Δορυμένους καὶ Νικάνορα καὶ Γοργίαν ἄνδρας δυνατοὺς τῶν φίλων τοῦ βασιλέως,

I posla sa njima četrdeset hiljada ljudi i sedam hiljada konjice da napadnu zemlju Judinu i opustoše je po reči carevoj.

καὶ ἀπέστειλε μετ᾿ αὐτῶν τεσσαράκοντα χιλιάδας ἀνδρῶν καὶ ἑπτακισχιλίαν ἵππον τοῦ ἐξελθεῖν εἰς γῆν Ἰούδα καὶ καταφθεῖραι αὐτὴν κατὰ τὸν λόγον τοῦ βασιλέως.

I odoše sa vojnom silom njihovom; i dođoše i ulogoriše se blizu Emausa na zemlji ravnici.

καὶ ἀπῇραν σὺν πάσῃ τῇ δυνάμει αὐτῶν, καὶ ἦλθον καὶ παρενέβαλον πλησίον Ἐμμανοὺμ ἐν τῇ γῇ τῇ πεδινῇ.

I (kad) čuše trgovci te zemlje za ime njihovo, uzeše srebra i zlata vrlo mnogo i sveza (okova) i dođoše u tabor da kupe sinove Izrailjeve kao roblje (kad ih budu zarobili). I ovima (Lisijevim) pridružiše se vojna sila Sirije i zemlje inoplemenika.

καὶ ἤκουσαν οἱ ἔμποροι τῆς χώρας τὸ ὄνομα αὐτῶν καὶ ἔλαβον ἀργύριον καὶ χρυσίον πολὺ σφόδρα καὶ πέδας καὶ ἦλθον εἰς τὴν παρεμβολὴν τοῦ λαβεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς παῖδας. καὶ προσετέθησαν πρὸς αὐτοὺς δύναμις Συρίας καὶ γῆς ἀλλοφύλων.

I vide Juda i braća njegova da se zla umnožiše i da vojne sile prodiru u oblasti njihove; i doznade za reči careve kojima je zapovedio da učine narodu (njegovom) pogibao i konačno zatiranje (συντέλειαν).

καὶ εἶδεν Ἰούδας καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, ὅτι ἐπληθύνθη τὰ κακὰ καὶ αἱ δυνάμεις παρεμβάλλουσιν ἐν τοῖς ὁρίοις αὐτῶν, καὶ ἐπέγνωσαν τοὺς λόγους τοῦ βασιλέως, οὓς ἐνετείλατο ποιῆσαι τῷ λαῷ εἰς ἀπώλειαν καὶ συντέλειαν.

I reče svaki bližnjemu svojemu: "Da podignemo iz poništenja narod naš i da ratujemo za narod naš i za Svetinje (svoje)."

καὶ εἶπεν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ· ἀναστήσωμεν τὴν καθαίρεσιν τοῦ λαοῦ ἡμῶν καὶ πολεμήσωμεν περὶ τοῦ λαοῦ ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων.

I sabra se zbor (συναγωγή) da budu spremni za rat i da se mole i vapiju za milost i milosrđe (Božije).

καὶ συνηθροίσθη ἡ συναγωγὴ τοῦ εἶναι ἑτοίμους εἰς πόλεμον καὶ τοῦ προσεύξασθαι καὶ αἰτῆσαι ἔλεον καὶ οἰκτιρμούς.

I Jerusalim beše nenastanjen kao pustinja, ne beše ulazećeg i izlazećeg od dece njegove, i Svetinja (Hram) beše poražena, i sinovi tuđinaca behu u tvrđavi (Jerusalimskoj), stanu neznabožaca. I uze se veselje iz Jakova, i nesta svirale i gusala.

καὶ Ἱερουσαλὴμ ἦν ἀοίκητος ὡς ἔρημος· οὐκ ἦν ὁ εἰσπορευόμενος καὶ ἐκπορευόμενος ἐκ τῶν γενημάτων αὐτῆς, καὶ τὸ ἁγίασμα καταπατούμενον, καὶ υἱοὶ ἀλλογενῶν ἐν τῇ ἄκρᾳ, κατάλυμα τοῖς ἔθνεσι· καὶ ἐξῃ£ρθη τέρψις ἐξ Ἰακώβ, καὶ ἐξέλιπεν αὐλὸς καὶ κινύρα.

I sabraše se (Judeji) i dođoše u Masifu naspram Jerusalima, jer u Masifi beše ranije mesto molitve Izrailju.

καὶ συνήχθησαν καὶ ἤλθοσαν εἰς Μασσηφὰ κατέναντι Ἱερουσαλήμ, ὅτι τόπος προσευχῆς εἰς Μασσηφὰ τὸ πρότερον τῷ Ἰσραήλ.

I postiše se onaj dan, i odenuše se u kostret, i pepelom posuše glave svoje, i razdreše haljine svoje.

καὶ ἐνήστευσαν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ περιεβάλοντο σάκκους καὶ σποδὸν ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ διέρρηξαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν.

I otvoriše knjigu Zakona (da potraže) ono o čemu neznabošci pitaju kipove svojih idola.

καὶ ἐξεπέτασαν τὸ βιβλίον τοῦ νόμου, περὶ ὧν ἐξηρεύνων τὰ ἔθνη τὰ ὁμοιώματα τῶν εἰδώλων αὐτῶν.

I donesoše odežde svešteničke, i prvine plodova i desetine, i dovedoše nazoreje koji ispuniše dane (zaveta svoga).

καὶ ἤνεγκαν τὰ ἱμάτια τῆς ἱερωσύνης καὶ τὰ πρωτογενήματα καὶ τὰς δεκάτας καὶ ἤγειραν τοὺς ναζιραίους, οἳ ἐπλήρωσαν τὰς ἡμέρας,

I zavapiše glasom ka Nebu, govoreći: "Šta da učinimo s ovima, i gde da ih odvedemo?

καὶ ἐβόησαν φωνῇ εἰς τὸν οὐρανὸν λέγοντες· τί ποιήσωμεν τούτοις καὶ ποῦ αὐτοὺς ἀπαγάγωμεν;

I Svetinje Tvoje gažene su i skrnavljene, i sveštenici su Tvoji u žalosti i poniženju.

I evo neznabošci se sabraše protiv nas da nas istrebe. Ti znaš šta smišljaju na nas.

καὶ τὰ ἅγιά σου καταπεπάτηται καὶ βεβήλωται καὶ οἱ ἱερεῖς σου ἐν πένθει καὶ ταπεινώσει. καὶ ἰδοὺ τὰ ἔθνη συνῆκται ἐφ᾿ ἡμᾶς τοῦ ἐξᾶραι ἡμᾶς· σὺ οἶδας ἃ λογίζονται ἐφ᾿ ἡμᾶς.

Kako možemo odoleti pred licem njihovim, ako nam Ti ne pomogneš?"

πῶς δυνησόμεθα ὑποστῆναι κατὰ πρόσωπον αὐτῶν, ἐὰν μὴ σὺ βοηθήσῃς ἡμῖν;

I zatrubiše u trube i povikaše glasom velikim.

καὶ ἐσάλπισαν ταῖς σάλπιγξι καὶ ἐβόησαν φωνῇ μεγάλῃ.

I potom postavi Juda starešine narodu: hiljadunačelnike, i stonačelnike, i pedesetonačelnike, i desetonačelnike.

καὶ μετὰ τοῦτο κατέστησεν Ἰούδας ἡγούμενος τοῦ λαοῦ χιλιάρχους καὶ ἑκατοντάρχους καὶ πεντηκοντάρχους καὶ δεκάρχους.

I reče onima koji građahu kuće, i onima koji se ženjahu, i koji sađahu vinograde, i strašljivima: da se, shodno Zakonu, vrate svaki svojoj kući.

καὶ εἶπον τοῖς οἰκοδομοῦσιν οἰκίας καὶ μνηστευομένοις γυναῖκας καὶ φυτεύουσιν ἀμπελῶνας καὶ δειλοῖς ἀποστρέφειν ἕκαστον εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ κατὰ τὸν νόμον.

I podiže se vojni tabor i ulogori se južno od Emausa.

καὶ ἀπῇρεν ἡ παρεμβολή, καὶ παρενέβαλε κατὰ νότον Ἀμμαούς.

I reče Juda: "Opašite se i budite sinovi junački, i budite spremni ujutro za boj protiv ovih neznabožaca koji su se okupili protiv nas da istrebe nas i Svetinje naše.

καὶ εἶπεν Ἰούδας· περιζώσασθε καὶ γίνεσθε εἰς υἱοὺς δυνατοὺς καὶ γίνεσθε ἕτοιμοι εἰς τὸ πρωΐ τοῦ πολεμῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσι τούτοις τοῖς ἐπισυνηγμένοις ἐφ᾿ ἡμᾶς ἐξᾶραι ἡμᾶς καὶ τὰ ἅγια ἡμῶν·

Jer bolje nam je umreti u ratu nego da gledamo zlo naroda našega i Svetinja.

ὅτι κρεῖσσον ἡμᾶς ἀποθανεῖν ἐν τῷ πολέμῳ ἢ ἐπιδεῖν ἐπὶ τὰ κακὰ τοῦ ἔθνους ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων.

I kako bude volja na Nebu, tako će i biti!"

ὡς δ᾿ ἂν ᾖ θέλημα ἐν οὐρανῷ, οὕτω ποιήσει.