1. Makavejska 4

I uze Gorgija pet hiljada ljudi i hiljadu konjice izabrane; i otide ta vojska noću,

ΚΑΙ παρέλαβε Γοργίας πεντακισχιλίους ἄνδρας καὶ χιλίαν ἵππον ἐκλεκτήν, καὶ ἀπῇρεν ἡ παρεμβολὴ νυκτός,

Da bi napala na vojni logor Judejaca i porazila ih iznenada; a sinovi tvrđave (Jerusalimske) behu mu vodiči.

ὥστε ἐπιβαλεῖν ἐπὶ τὴν παρεμβολὴν τῶν Ἰουδαίων καὶ πατάξαι αὐτοὺς ἄφνω· καὶ οἱ υἱοὶ τῆς ἄκρας ἦσαν αὐτῷ ὁδηγοί.

I ču to Juda, i otide on i junaci da udare na vojsku carevu u Emausu,

καὶ ἤκουσεν Ἰούδας καὶ ἀπῇρεν αὐτὸς καὶ οἱ δυνατοὶ πατάξαι τὴν δύναμιν τοῦ βασιλέως τὴν ἐν Ἀμμαούς,

Dok još behu vojne snage rasute van tabora.

ἕως ἔτι αἱ δυνάμεις ἐσκορπισμέναι ἦσαν ἀπὸ τῆς παρεμβολῆς.

I dođe Gorgija u logor Judin noću i ne nađe nikoga; i tražaše ih u gorama, jer kako reče: "Oni beže od nas."

καὶ ἦλθε Γοργίας εἰς τὴν παρεμβολὴν Ἰούδα νυκτὸς καὶ οὐδένα εὗρε· καὶ ἐζήτει αὐτοὺς ἐν τοῖς ὄρεσιν, ὅτι εἶπε· φεύγουσιν οὗτοι ἀφ᾿ ἡμῶν.

I zajedno s jutrom pojavi se Juda u ravnici sa tri hiljade ljudi, ali štitove i mačeve ne imadoše, kao što htedoše.

καὶ ἅμα τῇ ἡμέρᾳ ὤφθη Ἰούδας ἐν τῷ πεδίῳ ἐν τρισχιλίοις ἀνδράσι· πλὴν καλύμματα καὶ μαχαίρας οὐκ εἶχον καθὼς ἠβούλοντο.

I videše vojni tabor neznabožaca jak i s oklopima, i konjicu oko njega, i oni behu naučeni za rat.

καὶ εἶδον παρεμβολὴν ἐθνῶν ἰσχυρὰν τεθωρακισμένην καὶ ἵππον κυκλοῦσαν αὐτήν, καὶ οὗτοι διδακτοὶ πολέμου.

I reče Juda svojim ljudima: "Ne bojte se mnoštva njihova, i napada njihova ne uplašite se!

καὶ εἶπεν Ἰούδας τοῖς ἀνδράσι τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ· μὴ φοβεῖσθε τὸ πλῆθος αὐτῶν καὶ τὸ ὅρμημα αὐτῶν μὴ δειλωθῆτε·

Setite se kako biše spašeni oci naši u Crvenom moru, kada ih gonjaše faraon sa vojskom.

μνήσθητε πῶς ἐσώθησαν οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν θαλάσσῃ ἐρυθρᾷ, ὅτι ἐδίωξεν αὐτοὺς Φαραὼ ἐν δυνάμει.

I sada, zavapimo k Nebu (Bogu), ne bi li nas pomilovao, i setio se Zaveta otaca naših, i skršio ovu vojsku pred licem našim danas.

καὶ νῦν βοήσωμεν εἰς τὸν οὐρανόν, εἴ πως ἐλεήσει ἡμᾶς καὶ μνησθήσεται διαθήκης πατέρων ἡμῶν καὶ συντρίψει τὴν παρεμβολὴν ταύτην κατὰ πρόσωπον ἡμῶν σήμερον,

I poznaće svi narodi da postoji Izbavitelj i Spasitelj Izrailju."

καὶ γνώσεται πάντα τὰ ἔθνη ὅτι ἐστὶν ὁ λυτρούμενος καὶ σῴζων τὸν Ἰσραήλ.

I podigoše inoplemenici oči svoje i videše ove (Judejce) da dolaze sa suprotne strane,

καὶ ᾖραν οἱ ἀλλόφυλοι τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν καὶ εἶδον αὐτοὺς ἐρχομένους ἐξεναντίας

I iziđoše iz logora u boj. I zatrubiše vojnici Judini,

καὶ ἐξῆλθον ἐκ τῆς παρεμβολῆς εἰς πόλεμον· καὶ ἐσάλπισαν οἱ μετὰ Ἰούδα

I sukobiše se, i poraženi biše neznabošci, i pobegoše u dolinu,

καὶ συνῆψαν καὶ συνετρίβησαν τὰ ἔθνη καὶ ἔφυγον εἰς τὸ πεδίον,

A zadnji svi padoše od mača. I goniše ih (Judejci) do Gazirona (Gazera) i do ravnica Idumejskih i Azota i Jamnije. I padoše od njih oko tri hiljade ljudi.

οἱ δὲ ἔσχατοι πάντες ἔπεσον ἐν ρομφαίᾳ. καὶ ἐδίωξαν αὐτοὺς ἕως Γαζηρὼν καὶ ἕως τῶν πεδίων τῆς Ἰδουμαίας καὶ Ἀζώτου καὶ Ἰαμνείας, καὶ ἔπεσον ἐξ αὐτῶν εἰς ἄνδρας τρισχιλίους.

I povrati se Juda i vojna sila njegova od gonjenja za njima,

καὶ ἐπέστρεψεν Ἰούδας καὶ ἡ δύναμις ἀπὸ τοῦ διώκειν ὄπισθεν αὐτῶν

I reče narodu: "Ne lakomite se na plen, jer je rat naspram nas;

καὶ εἶπε πρὸς τὸν λαόν· μὴ ἐπιθυμήσητε τῶν σκύλων, ὅτι πόλεμος ἐξεναντίας ἡμῶν,

I Gorgija i vojna sila na gori su blizu nas. Nego stanite sada protiv neprijatelja naših i ratujte na njih, a posle ćete slobodno uzeti plen."

καὶ Γοργίας καὶ ἡ δύναμις ἐν τῷ ὄρει ἐγγὺς ἡμῶν· ἀλλὰ στῆτε νῦν ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ πολεμήσατε αὐτούς, καὶ μετὰ ταῦτα λάβετε τὰ σκῦλα μετὰ παρρησίας.

Još dok Juda završavaše, pojavi se jedan deo (vojske) izviđajući sa gore;

ἔτι λαλοῦντος Ἰούδα ταῦτα, ὤφθη μέρος τι ἐκκύπτον ἐκ τοῦ ὄρους·

I videše da su (njihovi) poraženi i zapaljen im logor, jer dim koji se vidi svedočaše o tome;

καὶ εἶδεν ὅτι τετρόπωνται, καὶ ἐμπυρίζουσι τὴν παρεμβολήν· ὁ γὰρ καπνὸς ὁ θεωρούμενος ἐνεφάνιζε τὸ γεγονός.

I shvativši to, veoma se uplašiše; videći još i Judin vojni tabor u dolini gotov u bojnom poretku,

οἱ δὲ ταῦτα συνιδόντες ἐδειλώθησαν σφόδρα· συνιδόντες δὲ καὶ τὴν Ἰούδα παρεμβολὴν ἐν τῷ πεδίῳ ἑτοίμην εἰς παράταξιν,

Pobegoše svi u zemlju inoplemenika (Filistejaca).

ἔφυγον πάντες εἰς γῆν ἀλλοφύλων.

I povrati se Juda radi plenjenja logora; i uzeše mnogo zlata i srebra, i jakinta i porfire morske (plavog i crveog skerleta), i bogatstvo veliko.

καὶ ἀνέστρεψεν Ἰούδας ἐπὶ τὴν σκυλείαν τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἔλαβον χρυσίον πολὺ καὶ ἀργύριον καὶ ὑάκινθον καὶ πορφύραν θαλασσίαν καὶ πλοῦτον μέγαν.

I vrativši se hvaljahu i blagosiljahu Nebo (govoreći) - "Jer je dobro, jer je doveka milost Njegova!"

καὶ ἐπιστραφέντες ὕμνουν καὶ εὐλόγουν εἰς οὐρανὸν ὅτι καλόν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ.

I nasta spasenje veliko Izrailju u onaj dan.

καὶ ἐγένετο σωτηρία μεγάλη τῷ Ἰσραὴλ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ.

A koji se od inoplemenika spasoše, došavši ispričaše Lisiju sve šta se dogodilo.

Ὃσοι δὲ τῶν ἀλλοφύλων διεσώθησαν, παραγενηθέντες ἀπήγγειλαν τῷ Λυσίᾳ πάντα τὰ συμβεβηκότα.

A on čuvši to, smuti se i pade u čamotinju, jer se dogodi Izrailju ne ono što on htede, i zbilo se ne ono što mu je car zapovedio.

ὁ δὲ ἀκούσας συνεχύθη καὶ ἠθύμει, ὅτι οὐχ οἷα ἤθελε, τοιαῦτα γεγόνει τῷ Ἰσραήλ, καὶ οὐχ οἷα ἐνετείλατο αὐτῷ ὁ βασιλεύς, τοιαῦτα ἐξέβη.

I u sledećoj godini sabra (Lisije) šezdeset hiljada izabranih ljudi i pet hiljada konjice, da zavojšti na njih.

καὶ ἐν τῷ ἐχομένῳ ἐνιαυτῷ συνελόχισεν ὁ Λυσίας ἀνδρῶν ἐπιλέκτων ἑξήκοντα χιλιάδας καὶ πεντακισχιλίαν ἵππον, ὥστε ἐκπολεμῆσαι αὐτούς.

I dođoše u Idumeju i ulogoriše se u Vetsuri. I susrete ih Juda sa deset hiljada ljudi.

καὶ ἦλθον εἰς τὴν Ἰδουμαίαν καὶ παρενέβαλον ἐν Βαιθσούροις, καὶ συνήντησεν αὐτοῖς Ἰούδας ἐν δέκα χιλιάσιν ἀνδρῶν.

I vide (Juda) silni vojni tabor, i pomoli se i reče: "Blagosloven si, Spasitelju Izrailjev, Koji si skršio nalet diva (Golijata) rukom sluge Tvoga Davida, i predao si vojni tabor inoplemenika (Filisteja) u ruke Jonatana, sina Saulovog, i nosioca oružja njegovog.

καὶ εἶδε τὴν παρεμβολὴν ἰσχυρὰν καὶ προσηύξατο καὶ εἶπεν· εὐλογητὸς εἶ ὁ σωτὴρ τοῦ Ἰσραὴλ ὁ συντρίψας τὸ ὅρμημα τοῦ δυνατοῦ ἐν χειρὶ τοῦ δούλου σου Δαυὶδ καὶ παρέδωκας τὴν παρεμβολὴν τῶν ἀλλοφύλων εἰς χεῖρας Ἰωνάθαν υἱοῦ Σαοὺλ καὶ τοῦ αἴροντος τὰ σκεύη αὐτοῦ·

Tako predaj vojsku ovu u ruke naroda Tvoga Izrailja, i neka se posrame sa pešadijom i konjicom svojom.

οὕτω σύγκλεισον τὴν παρεμβολὴν ταύτην ἐν χειρὶ λαοῦ σου Ἰσραήλ, καὶ αἰσχυνθήτωσαν ἐπὶ τῇ δυνάμει καὶ τῇ ἵππῳ αὐτῶν·

Daj im strašljivost i rastoči drskost moći njihove, i neka se pokolebaju porazom svojim.

δὸς αὐτοῖς δειλίαν καὶ τῆξον θράσος ἰσχύος αὐτῶν, καὶ σαλευθήτωσαν τῇ συντριβῇ αὐτῶν·

Obori ih mačem ljubitelja Tvojih, i neka Te hvale u pesmama svi koji znaju Ime Tvoje."

κατάβαλε αὐτοὺς ρομφαίᾳ ἀγαπώντων σε, καὶ αἰνεσάτωσάν σε πάντες οἱ εἰδότες τὸ ὄνομά σου ἐν ὕμνοις.

I sudariše se među sobom, i pade iz tabora Lisijevog oko pet hiljada ljudi, i padoše naspram njih (Judeja).

καὶ συνέβαλον ἀλλήλοις, καὶ ἔπεσον ἐκ τῆς παρεμβολῆς Λυσίου εἰς πεντακισχιλίους ἄνδρας καὶ ἔπεσον ἐξ ἐναντίας αὐτῶν.

A Lisija, videvši nastali poraz (τροπήν - bekstvo) njegove vojske, a Judine vojske pokazanu smelost i kako su gotovi ili živeti ili umreti junački, vrati se u Antiohiju; i najmljujući strance umnožavaše vojsku smišljajući da opet pođe u Judeju.

ἰδὼν δὲ Λυσίας τὴν γενομένην τροπὴν τῆς αὐτοῦ συντάξεως, τῆς δὲ Ἰούδα τὸ γεγενημένον θάρσος καὶ ὡς ἕτοιμοί εἰσιν ἢ ζῆν ἢ τεθνάναι γενναίως, ἀπῇρεν εἰς Ἀντιόχειαν καὶ ἐξενολόγει, καὶ πλεονάσας τὸν γενηθέντα στρατὸν ἐλογίζετο πάλιν παραγενέσθαι εἰς τὴν Ἰουδαίαν.

A reče Juda i braća njegova: "Evo poraženi biše neprijatelji naši. Uzađimo (u Jerusalim) da očistimo Svetinje (Hrama) i obnovimo (osvetimo) ih."

Εἶπε δὲ Ἰούδας καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ· ἰδοὺ συνετρίβησαν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν, ἀναβῶμεν καθαρίσαι τὰ ἅγια καὶ ἐγκαινίσαι.

I sakupi se sav tabor i uziđoše na goru Sion (goru Hrama).

καὶ συνήχθη ἡ παρεμβολὴ πᾶσα καὶ ἀνέβησαν εἰς ὄρος Σιών.

I videše Svetinju opustošenu i Žrtvenik oskrnavljen i vrata (Hrama) spaljena, i u predvorjima rastinje poraslo kao u šumi ili kao u nekoj gori, i ćelije (sa ostavama) razrušene.

καὶ εἶδον τὸ ἁγίασμα ἠρημωμένον καὶ τὸ θυσιαστήριον βεβηλωμένον καὶ τὰς πύλας κατακεκαυμένας καὶ ἐν ταῖς αὐλαῖς φυτὰ πεφυκότα ὡς ἐν δρυμῷ ἢ ὡς ἑνὶ τῶν ὀρέων καὶ τὰ παστοφόρια καθῃρημένα.

I razdreše haljine svoje, i ridahu ridanjem velikim, i posuše pepeo po glavi svojoj

καὶ διέρρηξαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν καὶ ἐκόψαντο κοπετὸν μέγαν καὶ ἐπέθεντο σποδὸν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῶν

I padoše licem na zemlju, i zatrubiše trubama znamenja, i zavapiše ka Nebu.

καὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ἐσάλπισαν ταῖς σάλπιγξι τῶν σημασιῶν καὶ ἐβόησαν εἰς τὸν οὐρανόν.

Tada naredi Juda vojnicima da napadnu na one (vojnike) u tvrđavi, dok on očisti Svetinje.

τότε ἐπέταξεν Ἰούδας ἄνδρας πολεμεῖν τοὺς ἐν τῇ ἄκρᾳ, ἕως ἂν καθαρίσῃ τὰ ἅγια.

I izabra sveštenike neporočne, dobrovoljce Zakona.

καὶ ἐπέλεξεν ἱερεῖς ἀμώμους θελητὰς νόμου,

I očisti Svetinje, i ukloniše kamenje oskrnavljeno na mesto nečisto.

καὶ ἐκαθάρισαν τὰ ἅγια καὶ ᾖραν τοὺς λίθους τοῦ μιασμοῦ εἰς τόπον ἀκάθαρτον.

I većahu za oskrnavljeni Žrtvenik svespaljenica: šta će sa njime učiniti?

καὶ ἐβουλεύσαντο περὶ τοῦ θυσιαστηρίου τῆς ὁλοκαυτώσεως τοῦ βεβηλωμένου, τί αὐτῷ ποιήσωσι·

I dođe im savet dobri da ga sruše, da im ne bude na sramotu što su ga neznabošci oskrnavili; i srušiše Žrtvenik.

καὶ ἐπέπεσεν αὐτοῖς βουλὴ ἀγαθὴ καθελεῖν αὐτό, μήποτε γένηται αὐτοῖς εἰς ὄνειδος, ὅτι ἐμίαναν τὰ ἔθνη αὐτό· καὶ καθεῖλον τὸ θυσιαστήριον.

I odložiše kamenje na goru Hrama, na mesto pogodno, dok ne dođe Prorok da da odgovor o njima.

καὶ ἀπέθεντο τοὺς λίθους ἐν τῷ ὄρει τοῦ οἴκου ἐν τόπῳ ἐπιτηδείῳ μέχρι τοῦ παραγενηθῆναι προφήτην τοῦ ἀποκριθῆναι περὶ αὐτῶν.

I uzeše kamenje netesano, shodno Zakonu, i ozidaše Žrtvenik novi kao prethodni.

καὶ ἔλαβον λίθους ὁλοκλήρους κατὰ τὸν νόμον καὶ ᾠκοδόμησαν τὸ θυσιαστήριον καινὸν κατὰ τὸ πρότερον.

I izgradiše Svetinju i sve unutar Hrama i predvorja osvetiše.

καὶ ᾠκοδόμησαν τὰ ἅγια καὶ τὰ ἐντὸς τοῦ οἴκου καὶ τὰς αὐλὰς ἡγίασαν.

I načiniše svete sasude, nove, i uneše svećnjak i žrtvenik kadioni i sto hlebni u Hram.

καὶ ἐποίησαν σκεύη ἅγια καινὰ καὶ εἰσήνεγκαν τὴν λυχνίαν καὶ τὸ θυσιαστήριον τῶν θυμιαμάτων καὶ τὴν τράπεζαν εἰς τὸν ναόν.

I kadiše na Žrtveniku i zapališe svetiljke na svećnjaku i svetljahu u Hramu.

καὶ ἐθυμίασαν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον καὶ ἐξῆψαν τοὺς λύχνους τοὺς ἐπὶ τῆς λυχνίας, καὶ ἐφαίνοσαν ἐν τῶ ναῷ.

I postaviše hlebove na sto i prostreše zavese. I svršiše sva dela koja činjahu.

καὶ ἐπέθηκαν ἐπὶ τὴν τράπεζαν ἄρτους καὶ ἐξεπέτασαν τὰ καταπετάσματα καὶ ἐτέλεσαν πάντα τὰ ἔργα, ἃ ἐποίησαν.

I uraniše rano dvadeset petog (dana) meseca devetog - to je mesec Haselev (Kislev) - godine sto četrdeset osme*.

καὶ ὤρθρισαν τὸ πρωΐ τῇ πέμπτῃ καὶ εἰκάδι τοῦ μηνὸς τοῦ ἐνάτου (οὗτος ὁ μὴν Χασελεῦ) τοῦ ὀγδόου καὶ τεσσαρακοστοῦ καὶ ἑκατοστοῦ ἔτους

I prineše žrtvu po Zakonu na novom Žrtveniku svespaljenica koji podigoše.

καὶ ἀνήνεγκαν θυσίαν κατὰ τὸν νόμον ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῶν ὁλοκαυτωμάτων τὸ καινόν, ὃ ἐποίησαν.

U vreme i u dan u koji ga oskrnaviše neznabošci, u taj dan se obnovi uz pesme i gusle i harfe i kimvale.

κατὰ τὸν καιρὸν καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν, ἐν ᾗ ἐβεβήλωσαν αὐτὸ τὰ ἔθνη, ἐν ἐκείνῃ ἐνεκαινίσθη ἐν ᾠδαῖς καὶ κιθάραις καὶ κινύραις καὶ ἐν κυμβάλοις.

I pade sav narod ničice i pokloniše se, i blagosloviše na Nebu Dobropomoćnika njihovog (τον Εύοδώσαντα - Onoga koji ih je dobro vodio putem).

καὶ ἔπεσον πᾶς ὁ λαὸς ἐπὶ πρόσωπον καὶ προσεκύνησαν καὶ εὐλόγησαν εἰς οὐρανὸν τὸν εὐοδώσαντα αὐτοῖς.

I praznovahu obnovljenje Žrtvenika osam dana, i prineše žrtve svespaljenice s radošću, i prineše žrtve spasenja i zahvalnice.

καὶ ἐποίησαν τὸν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστηρίου ἡμέρας ὀκτὼ καὶ προσήνεγκαν ὁλοκαυτώματα μετ᾿ εὐφροσύνης καὶ ἔθυσαν θυσίαν σωτηρίου καὶ αἰνέσεως.

I ukrasiše pročelje Hrama vencima zlatnim i štitovima, i obnoviše vrata, i ćelije (s ostavama) stavivši im vrata.

καὶ κατεκόσμησαν τὸ κατὰ πρόσωπον τοῦ ναοῦ στεφάνοις χρυσοῖς καὶ ἀσπιδίσκαις καὶ ἐνεκαίνισαν τὰς πύλας καὶ τὰ παστοφόρια καὶ ἐθύρωσαν αὐτά.

I nasta veoma velika radost u narodu, i izbrisana bi neznabožačka sramota.

καὶ ἐγενήθη εὐφροσύνη μεγάλη ἐν τῷ λαῷ σφόδρα, καὶ ἀπεστράφη ὄνειδος ἐθνῶν.

I odrediše Juda i braća njegova i sva crkva (zajednica) Izrailjeva da se praznuju dani obnovljenja Žrtvenika u vreme svoje svake godine osam dana, od dvadeset petog meseca Haseleva, sa radošću i veseljem.

καὶ ἔστησεν Ἰούδας καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ καὶ πᾶσα ἡ ἐκκλησία Ἰσραήλ, ἵνα ἄγωνται αἱ ἡμέραι ἐγκαινισμοῦ τοῦ θυσιαστηρίου ἐν τοῖς καιροῖς αὐτῶν ἐνιαυτὸν κατ᾿ ἐνιαυτὸν ἡμέρας ὀκτώ, ἀπὸ τῆς πέμπτης καὶ εἰκάδος τοῦ μηνὸς Χασελεῦ, μετ᾿ εὐφροσύνης καὶ χαρᾶς.

I izgradiše u vreme ono goru Sion, unaokolo zidove visoke i kule utvrđene, da ne bi došli neznabošci i pogazili (oskrnavili) ih, kao što učiniše ranije.

καὶ ᾠκοδόμησαν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ τὸ ὄρος Σιών, κυκλόθεν τείχη ὑψηλὰ καὶ πύργους ὀχυρούς, μή ποτε παραγενηθέντα τὰ ἔθνη καταπατήσωσιν αὐτά, ὡς ἐποίησαν τὸ πρότερον.

I postaviše onde posadu vojnu da čuvaju (goru Sion); i utvrdiše tako i Vetsuru da je čuvaju da narod ima tvrđavu naspram Idumeje.

καὶ ἐπέταξεν ἐκεῖ δύναμιν τηρεῖν αὐτὸ καὶ ὠχύρωσαν αὐτὸ τηρεῖν τὴν Βαιθσούραν τοῦ ἔχειν τὸν λαὸν ὀχύρωμα κατὰ πρόσωπον τῆς Ἰδουμαίας.