Stari zavet
"Šta čekaš, tiranine? Jer smo gotovi umreti pre nego li prestupiti naše otačke zapovesti.
Τί μέλλεις, ὦ τύραννε; ἕτοιμοι γάρ ἐσμεν ἀποθνήσκειν ἢ παραβαίνειν τὰς πατρίους ἡμῶν ἐντολάς·
Jep bi se s razlogom postideli svojih predaka kad se ne bi blagoposlušnošću držali Zakona i Mojsija kao savetnika.
αἰσχυνόμεθα γὰρ τοὺς προγόνους ἡμῶν εἰκότως, εἰ μὴ τῇ τοῦ νόμου εὐπειθείᾳ καὶ συμβούλῳ Μωσῇ χρησαίμεθα.
Tiranine, savetniče bezakonja, nemoj, mrzeći nas, većma nas od nas samih milovati (žaliti).
σύμβουλε τύραννε παρανομίας, μὴ ἡμᾶς μισῶν ὑπὲρ αὐτοὺς ἡμᾶς ἐλέει.
Jer smatramo gorom i od same smrti tvoju, radi našeg bezakonog spasenja, milost.
χαλεπώτερον γὰρ αὐτοῦ τοῦ θανάτου νομίζομεν εἶναί σου τὸν ἐπὶ τῇ παρανόμῳ σωτηρίᾳ ἡμῶν ἔλεον.
A ustrašavaš nas preteći nam smrću kroz mučenja, kao da nisi malo pre od Eleazara (ništa) naučio.
ἐκφοβεῖς δὲ ἡμᾶς τὸν διὰ τῶν βασάνων ἡμῖν θάνατον ἀπειλῶν, ὥσπερ οὐχὶ πρὸ βραχέος παρὰ Ἐλεαζάρου μαθών.
Ako su pak jevrejski starci blagočestvovali (ευσεβήσαν) trpeći radi pobožnosti i mučenja, još je pravednije da mi mlađi umremo prezrevši tvoja prinuđujuća mučenja, koja i naš vaspitač starac pobedi.
εἰ δ' οἱ γέροντες τῶν Ἑβραίων διὰ τὴν εὐσέβειαν καὶ βασανισμοὺς ὑπομείναντες εὐσέβησαν, ἀποθάνοιμεν ἂν δικαιότερον ἡμεῖς οἱ νέοι, τὰς βασάνους τῶν σῶν ἀναγκῶν ὑπεριδόντες, ἃς καὶ ὁ παιδευτὴς ἡμῶν γέρων ἐνίκησε.
Kušaj nas, zato, tiranine! Ako i ubiješ naše duše (živote) radi pobožnosti, nemoj misliti da ćeš, mučeći, naškoditi nam.
πείραζε τοιγαροῦν, τύραννε· καὶ τὰς ἡμῶν ψυχὰς εἰ θανατώσεις διὰ τὴν εὐσέβειαν, μὴ νομίσῃς ἡμᾶς βλάπτειν βασανίζων.
Jer mi ćemo ovim zlostradanjem i trpljenjem steći nagradu vrline i bićemo kod Boga (παρά Θεώ - blizu Boga), zbog Koga i stradamo.
ἡμεῖς μὲν γὰρ διὰ τῆσδε τῆς κακοπαθείας καὶ ὑπομονῆς τὰ τῆς ἀρετῆς ἆθλα ἕξομεν καὶ ἐσόμεθα παρά Θεῷ, δι' ὃν καὶ πάσχομεν·
A ti ćeš, zbog našeg sramnog ubistva, sigurno podneti od božanske Pravde večnu muku ognjem."
σὺ δὲ διὰ τὴν ἡμῶν μιαιφονίαν αὐτάρκη καρτερήσεις ὑπὸ τῆς θείας δίκης αἰώνιον βάσανον διὰ πυρός.
Kada oni to rekoše, tiranin ne samo da negodovaše kao protiv nepokornih, nego i kao protiv nezahvalnih razjari se.
Ταῦτα αὐτῶν εἰπόντων, οὐ μόνον ὡς κατὰ ἀπειθούντων ἐχαλέπαινεν ὁ τύραννος, ἀλλ' ὡς καὶ κατὰ ἀχαρίστων ὠργίσθη.
Tada vojnici po zapovesti privedoše najstarijega od njih, i pocepavši mu haljinu, vezaše mu ruke i mišice kajišima sa svake strane.
ὅθεν τὸν πρεσβύτατον αὐτῶν κελευθέντες παρήγαγον οἱ ὑπασπισταὶ καὶ διαρρήξαντες τὸν χιτῶνα διέδησαν τὰς χεῖρας αὐτοῦ καὶ τοὺς βραχίονας ἱμᾶσιν ἑκατέρωθεν.
Kada pak, udarajući ga šibama umoriše se, ništa ne uspevši, podigoše ga na točak,
ὡς δὲ τύπτοντες ταῖς μάστιξιν ἐκοπίασαν μηδὲν ἀνύοντες, ἀνέβαλον αὐτὸν ἐπὶ τὸν τροχόν.
Na kojem istezavan plemeniti mladić bi iščašen udovima.
περὶ ὃν κατατεινόμενος ὁ εὐγενὴς νεανίας ἔξαρθρος ἐγίνετο.
I lomljen po svakom udu, kritikovaše govoreći:
καὶ κατὰ πᾶν μέλος κλώμενος ἐκακηγόρει λέγων·
"Najsramniji tiranine i neprijatelju nebeske Pravde i okrutniče! Ne mučiš me na ovaj način zato što sam ubio čoveka ili bezbožničio, nego što štitim božanski Zakon."
τύραννε μιαρώτατε καὶ τῆς οὐρανίου δίκης ἐχθρὲ καὶ ὠμόφρον, οὐκ ἀνδροφονήσαντά με τοῦτον καταικίζεις τὸν τρόπον, οὐδὲ ἀσεβήσαντα, ἀλλὰ θείου νόμου προασπίζοντα.
I dok mačenosci govorahu: "Pristani da jedeš da bi se spasao muka";
καὶ τῶν δορυφόρων λεγόντων· ὁμολόγησον φαγεῖν, ὅπως ἀπαλλαγῇς τῶν βασάνων,
On odgovori: "Nije tako jak vaš točak, o sramne sluge, da mi slomi razum! Secite mi udove i žežite mi meso i lomite zglobove!
αὐτὸς εἶπεν αὐτοῖς· οὐχ οὕτως ἰσχυρὸς ὑμῶν ἐστιν ὁ τροχός, ᾦ μιαροὶ διάκονοι, ὥστε μου τὸν λογισμὸν ἄγξαι· τέμνετέ μου τὰ μέλη καὶ πυροῦτε τὰς σάρκας καὶ στρεβλοῦτε τὰ ἄρθρα.
Jer ću vas kroz sva mučenja uveriti da su samo deca jevrejska radi vrline nepobediva."
διὰ πασῶν γὰρ ὑμᾶς πείσω τῶν βασάνων, ὅτι μόνοι παῖδες Ἑβραίων ὑπὲρ ἀρετῆς εἰσιν ἀνίκητοι.
Dok to govoraše, oni prostreše ispod vatru (žar) i zamahujući točak još više ga rastezahu.
ταῦτα λέγοντι πῦρ ὑπέστρωσαν καὶ διηρέθισαν τὸν τροχὸν προσεπικατατείνοντες·
A točak se odasvud oblivaše krvlju (njegovom) i gomila raspaljenog ugljevlja gašaše se mlazevima krvi, i oko osovine te sprave komadi mesa sakupljahu se.
ἐμολύνετο δὲ πάντοθεν αἵματι ὁ τροχός, καὶ ὁ σωρὸς τῆς ἀνθρακιᾶς τῆς τῶν ἰχώρων ἐσβέννυτο σταλαγμοῖς, καὶ περὶ τοὺς ἄξονας τοῦ ὀργάνου περιέρρεον αἱ σάρκες.
Imajući već ogoljene od mesa sastave kostiju, velikodušni i Avramovski Mladić ne zastenja,
καὶ περιτετμημένον ἤδη ἔχων τὸ τῶν ὀστέων πῆγμα ὁ μεγαλόφρων καὶ Ἁβραμιαῖος νεανίας οὐκ ἐστέναξεν.
Nego kao u vatri preobražavan u nepropadljivost (μετασχηματιζόμενος εις αφθαρσία ν) plemenito podnošaše mučenja,
ἀλλ' ὥσπερ ἐν πυρὶ μετασχηματιζόμενος εἰς ἀφθαρσίαν, ὑπέμεινεν εὐγενῶς τὰς στρέβλας·
Govoreći: "Podražavajte me, braćo! Nemojte pobeći (dezertirati) iz moje borbe, niti se odreći mojeg bratstva dobrodušnosti (την της εύψυχίας αδελφότητα - bratstvo pο plemenitosti duše).
μιμήσασθέ με, ἀδελφοί, λέγων, μή μου τὸν αἰῶνα λιποτακτήσητε μηδ' ἐξομόσησθέ μου τὴν τῆς εὐψυχίας ἀδελφότητα· ἱερὰν καὶ εὐγενῆ στρατείαν στρατεύσασθε ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας,
Vojnikujte sveštenu i plemenitu vojsku za pobožnost, kojom će pravedni i otački Promisao naš milostiv biti (našem) narodu (τω εθνει) i kazniti zločinca tiranina."
δι' ἧς ἵλεως ἡ δικαία καὶ πάτριος ἡμῶν πρόνοια τῷ ἔθνει γενηθεῖσα τιμωρήσειεν τὸν ἀλάστορα τύραννον·
I rekavši to sveštenolepni mladić ispusti dušu.
καὶ ταῦτα εἰπὼν ὁ ἱεροπρεπὴς νεανίας ἀπέρρηξε τὴν ψυχήν.
A kada se svi udiviše trpeljivodušnosti njegovoj, vođahu mačenosci drugoga po uzrastu iza prvoga, i svezavši ga gvozdenim lisicama, privezaše ga oštrim kandžama za oruđe i katapult (čekrk).
Θαυμασάντων δὲ πάντων τὴν καρτεροψυχίαν αὐτοῦ, ἦγον οἱ δορυφόροι τὸν καθ' ἡλικίαν τοῦ προτέρου δεύτερον καὶ σιδηρᾶς ἐναρμοσάμενοι χεῖρας ὀξέσι τοῖς ὄνυξιν ὀργάνῳ καὶ καταπέλτῃ προσέδησαν αὐτόν.
A kada ga pre mučenja ispitivahu da li hoće jesti, i čuše plemenito mišljenje,
ὡς δὲ εἰ φαγεῖν βούλοιτο πρὶν βασανίζεσθαι πυνθανόμενοι τὴν εὐγενῆ γνώμην ἤκουσαν,
(Odmah) ga leopardne zveri zgrabiše gvozdenim kandžama i od tetiva do brade sve meso i kožu s glave zderaše. A on, trpeći taj teški bol, govoraše:
ἀπὸ τῶν τενόντων ταῖς σιδηραῖς χερσὶν ἐπισπασάμενοι μέχρι γε τῶν γενείων τὴν σάρκα πᾶσαν καὶ τὴν τῆς κεφαλῆς δορὰν οἱ παρδάλειοι θῆρες ἀπέσυραν.
"Kako je slatka svaka vrsta smrti za otačku pobožnost našu." A i tiraninu reče:
ὁ δὲ ταύτην βαρέως τὴν ἀλγηδόνα καρτερῶν ἔλεγεν· ὡς ἡδὺς πᾶς τρόπος θανάτου διὰ τὴν πάτριον ἡμῶν εὐσέβειαν· ἔφη τε πρὸς τὸν τύραννον·
"Zar ti se ne čini, najgrublji od svih tiranine, da se više od mene mučiš ti, gledajući pobeđivan gordi razum tvoje tiranije, našim radi pobožnosti trpljenjem?
οὐ δοκεῖς πάντων ὠμότατε τύραννε, πλεῖον ἐμοῦ σε νῦν βασανίζεσθαι ὁρῶν σου νικώμενον τὸν τῆς τυρανίδος ὑπερήφανον λογισμὸν ὑπὸ τῆς διὰ τὴν εὐσέβειαν ἡμῶν ὑπομονῆς;
Jep ja zadovoljstvima radi vrline bol olakšavam,
ἐγὼ μὲν γὰρ ταῖς διὰ τὴν ἀρετὴν ἡδοναῖς τὸν πόνον ἐπικουφίζομαι,
A ti se mučiš u pretnjama bezbožnosti. Ali nećeš izbeći, najpoganiji tiranine, pravedne kazne božanskoga gnjeva."
σὺ δὲ ἐν ταῖς τῆς ἀσεβείας ἀπειλαῖς βασανίζῃ. οὐκ ἐκφεύξῃ δέ, μιαρώτατε τύραννε, τὰς τῆς θείας ὀργῆς δίκας.