Stari zavet
Bješe čovjek koji je živio u Vavilonu, po imenu Joakim.
ΚΑΙ ἦν ἀνὴρ οἰκῶν ἐν Βαβυλῶνι, καὶ ὄνομα αὐτῷ Ἰωακείμ.
I uze ženu, po imenu Susanu, kćer Halkijevu, veoma lijepu, i bojaše se Gospoda;
καὶ ἔλαβε γυναῖκα, ᾗ ὄνομα Σωσάννα, θυγάτηρ Χελκίου, καλὴ σφόδρα καὶ φοβουμένη τὸν Κύριον·
Roditelji njeni bjehu pravedni i naučiše kćer svoju po Zakonu Mojsijevu.
καὶ οἱ γονεῖς αὐτῆς δίκαιοι καὶ ἐδίδαξαν τὴν θυγατέρα αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον Μωυσῆ.
A bješe Joakim veoma bogat, i bješe mu vrt pored doma njegovog; i k njemu su dolazili Judejci, zato što je on bio slavniji od svih.
καὶ ἦν Ἰωακεὶμ πλούσιος σφόδρα, καὶ ἦν αὐτῷ παράδεισος γειτνιῶν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ· καὶ πρὸς αὐτὸν προσήγοντο οἱ Ἰουδαῖοι διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐνδοξότερον πάντων.
I biše izabrani dvojica staraca iz naroda za sudije te godine, o kojima Gospod reče: Iziđe bezakonje iz Vavilona od staraca sudija, koji su mislili da upravljaju narodom.
καὶ ἀπεδείχθησαν δύο πρεσβύτεροι ἐκ τοῦ λαοῦ κριταὶ ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ, περὶ ὧν ἐλάλησεν ὁ δεσπότης, ὅτι ἐξῆλθεν ἀνομία ἐκ Βαβυλῶνος ἐκ πρεσβυτέρων κριτῶν, οἳ ἐδόκουν κυβερνᾶν τὸν λαόν.
Oni su često boravili u domu Joakimovom, i dolažahu k njima svi koji su se sudili.
οὗτοι προσεκαρτέρουν ἐν τῇ οἰκίᾳ Ἰωκείμ, καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτοὺς πάντες οἱ κρινόμενοι.
I bivalo je kad bi narod odlazio u podne, ulazila bi Susana i šetala po divnom vrtu svoga muža.
καὶ ἐγένετο ἡνίκα ἀπέτρεχεν ὁ λαὸς μέσον ἡμέρας, εἰσεπορεύετο Σωσάννα καὶ περιεπάτει ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς.
I gledali su je ova dva starca svakodnevno kako ulazi i šeta, i obuze ih pohota prema njoj.
καὶ ἐθεώρουν αὐτὴν οἱ δύο πρεσβύτεροι καθ᾿ ἡμέραν εἰσπορευομένην καὶ περιπατοῦσαν καὶ ἐγένοντο ἐν ἐπιθυμίᾳ αὐτῆς.
I skrenuše svojim umom, i odvratiše svoje oči da ne gledaju na nebo, niti da se sjećaju pravednih sudova.
καὶ διέστρεψαν τὸν ἑαυτῶν νοῦν καὶ ἐξέκλιναν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν εἰς τὸν οὐρανόν, μηδὲ μνημονεύειν κριμάτων δικαίων.
I bijahu oba opčinjeni njome i ne kazivahu jedan drugom bol svoju,
καὶ ἦσαν ἀμφότεροι κατανενυγμένοι περὶ αὐτῆς καὶ οὐκ ἀνήγγειλαν ἀλλήλοις τὴν ὀδύνην αὐτῶν,
Jer ih bješe stid da iskažu svoju želju, a htjeli su da budu sa njom.
ὅτι ᾐσχύνοντο ἀναγγεῖλαι τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν ὅτι ἤθελον συγγενέσθαι αὐτῇ.
Vrebali su revnosno svakodnevno da je vide.
καὶ παρετηροῦσαν φιλοτίμως καθ' ἡμέραν ὁρᾶν αὐτήν.
I reče jedan drugom: Pođimo doma, jer je vrijeme ručka; i izišavši razdvojiše se jedan od drugog.
καὶ εἶπαν ἕτερος τῷ ἑτέρῳ· πορευθῶμεν δὴ εἰς οἶκον, ὅτι ἀρίστου ὥρα ἐστί. καὶ ἐξελθόντες διεχωρίσθησαν ἀπ' ἀλλήλων,
I povrativši se, dođoše na isto mjesto, pa vidjevši jedan drugog, priznaše da je uzrok toga njihova pohota. Tada zajedno utvrdiše vrijeme kad će moći da je nađu samu.
καὶ ἀνακάμψαντες ἦλθον ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἀνετάζοντες ἀλλήλους τὴν αἰτίαν, ὡμολόγησαν τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν· καὶ τότε κοινῇ συνετάξαντο καιρὸν ὅτε αὐτὴν δυνήσονται εὑρεῖν μόνην.
I dogodi se, dok su oni vrebali pogodan dan, Susana uđe, kao prethodnih, tako i trećeg dana sa dvije djevojke samo, i zaželje da se okupa u vrtu, jer bješe žega.
καὶ ἐγένετο ἐν τῷ παρατηρεῖν αὐτοὺς ἡμέραν εὔθετον εἰσῆλθέ ποτε καθὼς ἐχθὲς καὶ τρίτης ἡμέρας μετὰ δύο μόνων κορασίων καὶ ἐπεθύμησε λούσασθαι ἐν τῷ παραδείσῳ, ὅτι καῦμα ἦν.
Ondje ne bješe nikoga osim dvojice staraca sakriveni i vrebajući je.
καὶ οὐκ ἦν οὐδεὶς ἐκεῖ πλὴν οἱ δύο πρεσβύτεροι κεκρυμμένοι καὶ παρατηροῦντες αὐτήν.
Ona, pak, reče djevojkama: Donesite mi ulje i milo i vrata vrta zatvorite, da bih se okupala.
καὶ εἶπε τοῖς κορασίοις· ἐνέγκατε δή μοι ἔλαιον καὶ σμήγματα καὶ τὰς θύρας τοῦ παραδείσου κλείσατε, ὅπως λούσωμαι.
I učiniše kao što im reče, i zatvoriše vrata vrta, pa izađoše na sporedna vrata da donesu što im je zapovijeđeno, i ne vidješe starce što su bili skriveni.
καὶ ἐποίησαν καθὼς εἶπε καὶ ἀπέκλεισαν τὰς θύρας τοῦ παραδείσου καὶ ἐξῆλθαν κατὰ τὰς πλαγίας θύρας ἐνέγκαι τὰ προστεταγμένα αὐταῖς καὶ οὐκ εἴδοσαν τοὺς πρεσβυτέρους, ὅτι ἦσαν κεκρυμμένοι.
I dogodi se, kad djevojke izađoše, ustadoše dvojica staraca i potrčaše k njoj,
καὶ ἐγένετο ὡς ἐξήλθοσαν τὰ κοράσια, καὶ ἀνέστησαν οἱ δύο πρεσβῦται καὶ ἐπέδραμον αὐτῇ
I rekoše: Gle, vrata vrta su zatvorena, i niko nas ne vidi, a mi smo te željni; zato pristani i budi sa nama.
καὶ εἶπον· ἰδοὺ αἱ θύραι τοῦ παραδείσου κέκλεινται, καὶ οὐδεὶς θεωρεῖ ἡμᾶς, καὶ ἐν ἐπιθυμίᾳ σού ἐσμεν· διὸ συγκατάθου ἡμῖν καὶ γενοῦ μεθ' ἡμῶν·
Ako li ne, svjedočićemo protiv tebe da je s tobom bio mladić i zato si poslala djevojke od sebe.
εἰ δὲ μή, καταμαρτυρήσομέν σου ὅτι ἦν μετὰ σοῦ νεανίσκος καὶ διὰ τοῦτο ἐξαπέστειλας τὰ κοράσια ἀπὸ σοῦ.
I zastenja Susana i reče: Tijesno mi je sa svake strane: ako li ovo učinim, smrt mi je gotova; ako li ne učinim, neću moći pobjeći iz vaših ruku.
καὶ ἀνεστέναξε Σωσάννα καὶ εἶπε· στενά μοι πάντοθεν· ἐάν τε γὰρ τοῦτο πράξω, θάνατός μοί ἐστιν, ἐάν τε μὴ πράξω, οὐκ ἐκφεύξομαι τὰς χεῖρας ὑμῶν.
Radije ću izabrati ne učinivši da padnem u vaše ruke, negoli da sagriješim pred Gospodom.
αἱρετώτερόν μοί ἐστι μὴ πράξασαν ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας ὑμῶν ἢ ἁμαρτεῖν ἐνώπιον Κυρίου.
I zavika glasom velikim Susana; povikaše i dvojica staraca protiv nje.
καὶ ἀνεβόησε φωνῇ μεγάλῃ Σωσάννα, ἐβόησαν δὲ καὶ οἱ δύο πρεσβῦται κατέναντι αὐτῆς.
I potrčavši, jedan od njih otvori vrata vrta.
καὶ δραμὼν ὁ εἷς ἤνοιξε τὰς θύρας τοῦ παραδείσου.
A kad čuše viku u vrtu, oni u domu uskočiše na sporedna vrata da vide šta joj se dogodilo.
ὡς δὲ ἤκουσαν τὴν κραυγὴν ἐν τῷ παραδείσῳ οἱ ἐκ τῆς οἰκίας, εἰσεπήδησαν διὰ τῆς πλαγίας θύρας ἰδεῖν τὸ συμβεβηκὸς αὐτῇ.
A kad rekoše starci svoje riječi, posramiše se sluge jako, jer nikad nije rečena takva riječ o Susani.
ἡνίκα δὲ εἶπαν οἱ πρεσβῦται τοὺς λόγους αὐτῶν, κατῃσχύνθησαν οἱ δοῦλοι σφόδρα, ὅτι πώποτε οὐκ ἐρρήθη λόγος τοιοῦτος περὶ Σωσάννης.
I bi ujutro kad se sabra narod kod muža njenog Joakima, dođoše dva starca ispunjeni bezakonom namišlju protiv Susane da je ubiju.1 car 21, 13
Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον ὡς συνῆλθεν ὁ λαὸς πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς Ἰωακείμ, ἦλθον οἱ δύο πρεσβῦται πλήρεις τῆς ἀνόμου ἐννοίας κατὰ Σωσάννης τοῦ θανατῶσαι αὐτὴν καὶ εἶπαν ἔμπροσθεν τοῦ λαοῦ·
I rekoše pred narodom: Pošaljite po Susanu, kćer Halkijevu, koja je žena Joakimova; i oni poslaše.
ἀποστείλατε ἐπὶ Σωσάνναν θυγατέρα Χελκίου, ἥ ἐστι γυνὴ Ἰωακείμ· οἱ δὲ ἀπέστειλαν.
I ona dođe i roditelji njeni i djeca njena i sva rodbina njena.
καὶ ἦλθεν αὐτὴ καὶ οἱ γονεῖς αὐτῆς καὶ τὰ τέκνα αὐτῆς καὶ πάντες οἱ συγγενεῖς αὐτῆς·
A Susana bješe veoma umilna i lijepa likom.
ἡ δὲ Σωσάννα ἦν τρυφερὰ σφόδρα καὶ καλὴ τῷ εἴδει.
Bezakonici narediše da je otkriju, jer je bila pokrivena, da bi se nasladili njenom ljepotom.
οἱ δὲ παράνομοι ἐκέλευσαν ἀποκαλυφθῆναι αὐτήν, ἦν γὰρ κατακεκαλυμμένη, ὅπως ἐμπλησθῶσι τοῦ κάλλους αὐτῆς·
Pri tom plakahu svi njeni i svi koji su je znali.
ἔκλαιον δὲ οἱ παρ' αὐτῆς καὶ πάντες οἱ ἰδόντες αὐτήν.
Ustavši dvojica staraca među narodom, položiše ruke na njenu glavu;
ἀναστάντες δὲ οἱ δύο πρεσβῦται ἐν μέσῳ τῷ λαῷ ἔθηκαν τὰς χεῖρας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς·
A ona je plačući gledala prema nebu, jer bješe srce njeno s nadom na Gospoda.
ἡ δὲ κλαίουσα ἀνέβλεψεν εἰς τὸν οὐρανόν, ὅτι ἦν ἡ καρδία αὐτῆς πεποιθυῖα ἐπὶ τῷ Κυρίῳ.
Tada rekoše starci: Dok smo nas dvojica hodili sami po vrtu, uđe ova sa dvije sluškinje i zatvori vrata vrta, pa otpusti sluškinje.
εἶπον δὲ οἱ πρεσβῦται· περιπατούντων ἡμῶν ἐν τῷ παραδείσῳ μόνων, εἰσῆλθεν αὕτη μετὰ δύο παιδισκῶν καὶ ἀπέκλεισε τὰς θύρας τοῦ παραδείσου καὶ ἀπέλυσε τὰς παιδίσκας·
I dođe k njoj mladić koji je bio skriven, i leže sa njom.
καὶ ἦλθε πρὸς αὐτὴν νεανίσκος, ὃς ἦν κεκρυμμένος, καὶ ἀνέπεσε μετ' αὐτῆς.
A mi nalazeći se u uglu vrta, vidjevši bezakonje, potrčasmo prema njima.
ἡμεῖς δὲ ὄντες ἐν τῇ γωνίᾳ τοῦ παραδείσου, ἰδόντες τὴν ἀνομίαν ἐδράμομεν ἐπ' αὐτούς· καὶ ἰδόντες συγγινομένους αὐτούς,
I vidjevši ih spojene, onoga nismo mogli zadržati zato što je bio jači od nas, pa otvorivši vrata umače.
ἐκείνου μὲν οὐκ ἠδυνήθημεν ἐγκρατεῖς γενέσθαι διὰ τὸ ἰσχύειν αὐτὸν ὑπὲρ ἡμᾶς καὶ ἀνοίξαντα τὰς θύρας ἐκπεπηδηκέναι,
A ovu uhvativši, pitali smo je ko je bio (onaj) mladić.
ταύτης δὲ ἐπιλαβόμενοι ἐπηρωτῶμεν τίς ἦν ὁ νεανίσκος,
No ona nam nije htjela kazati. Ovo svjedočimo. I povjerova im sabranje kao starješinama narodnim i sudijama, i osudiše je na smrt
καὶ οὐκ ἠθέλησεν ἀγγεῖλαι ἡμῖν. ταῦτα μαρτυροῦμεν. καὶ ἐπίστευσεν αὐτοῖς ἡ συναγωγὴ ὡς πρεσβυτέροις τοῦ λαοῦ καὶ κριταῖς καὶ κατέκριναν αὐτὴν ἀποθανεῖν.
Povika Susana glasom velikim i reče: O, Bože vječni, Znalče onoga što je sakriveno, koji znaš sve i sva prije njihovog nastanka,
ἀνεβόησε δὲ φωνῇ μεγάλῃ Σωσάννα καὶ εἶπεν· ὁ Θεὸς ὁ αἰώνιος ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν,
Ti znaš da su lažno protiv mene svjedočili; i, evo, umirem ne učinivši ništa od onoga što slukaviše protiv mene.
σὺ ἐπίστασαι ὅτι ψευδῆ μου κατεμαρτύρησαν· καὶ ἰδοὺ ἀποθνήσκω μὴ ποιήσασα μηδὲν ὧν οὗτοι ἐπονηρεύσαντο κατ' ἐμοῦ.
I usliša Gospod glas njen.
Καὶ εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς αὐτῆς.
I dok je vođahu da je umore, uli Bog Duha Svetog u dijete mlado, po imenu Danilo,
καὶ ἀπαγομένης αὐτῆς ἀπολέσθαι, ὁ Θεὸς ἐξήγειρε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον παιδαρίου νεωτέρου, ᾧ ὄνομα Δανιήλ,
I on zavika glasom velikim: Ja sam čist od krvi ove!
καὶ ἐβόησε φωνῇ μεγάλῃ· ἀθῷος ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἵματος ταύτης.
I okrenu se sav narod prema njemu i rekoše: Šta znači riječ ova koju ti izgovori?
ἐπέστρεψε δὲ πᾶς ὁ λαὸς πρὸς αὐτὸν καὶ εἶπαν· τίς ὁ λόγος οὗτος, ὃν σὺ λελάληκας;
A on, stavši među njih, reče: Zar ste toliko ludi, sinovi Izrailjevi! Bez ispitivanja i bez jasnog dokaza osudiste kćer Izrailjevu?
ὁ δὲ στὰς ἐν μέσῳ αὐτῶν εἶπεν· οὕτως μωροὶ οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ; οὐκ ἀνακρίναντες οὐδὲ τὸ σαφὲς ἐπιγνόντες κατεκρίνατε θυγατέρα Ἰσραήλ;
Vratite se na sudilište; jer lažno ovi posvjedočiše protiv nje.
ἀναστρέψατε εἰς τὸ κριτήριον· ψευδῆ γὰρ οὗτοι κατεμαρτύρησαν αὐτῆς.
I povrati se brzo sav narod. I rekoše mu starci: Dođi, sjedi među nas i objavi nam, jer, zaboga, tebi je Bog dao starješinstvo.
καὶ ἀνέστρεψε πᾶς ὁ λαὸς μετὰ σπουδῆς. καὶ εἶπαν αὐτῷ οἱ πρεσβύτεροι· δεῦρο κάθισον ἐν μέσῳ ἡμῶν καὶ ἀνάγγειλον ἡμῖν, ὅτι σοὶ δέδωκεν ὁ Θεὸς τὸ πρεσβεῖον.
I reče im Danilo: Razdvojte ih jednog od drugog daleko, a ja ću ih ispitati.
καὶ εἶπε πρὸς αὐτοὺς Δανιήλ· διαχωρίσατε αὐτοὺς ἀπ' ἀλλήλων μακράν, καὶ ἀνακρινῶ αὐτούς.
A kad se razdvojiše jedan od drugog, pozva jednog od njih i reče mu: Ostareli u danima zlim, sad pristigoše grijesi tvoji koje si ranije činio
ὡς δὲ διεχωρίσθησαν εἷς ἀπὸ τοῦ ἑνός, ἐκάλεσε τὸν ἕνα αὐτῶν καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· πεπαλαιωμένε ἡμερῶν κακῶν, νῦν ἥκασιν αἱ ἁμαρτίαι σου, ἃς ἐποίεις τὸ πρότερον
Izričući sudove nepravedne; nevine si osuđivao, a oslobađao krivce, iako je Gospod kazao: Nevinog i pravednog ne ubij.2 Moj 23, 7
κρίνων κρίσεις ἀδίκους καὶ τοὺς μὲν ἀθῴους κατακρίνων, ἀπολύων δὲ τοὺς αἰτίους, λέγοντος τοῦ Κυρίου· ἀθῷον καὶ δίκαιον οὐκ ἀποκτενεῖς·
A sad ovu koju si vidio, pod kojim drvetom si ih vidio da opšte jedno sa drugim? A on reče: Pod trnom (mastikom).
νῦν οὖν ταύτην εἴπερ εἶδες, εἰπόν· ὑπὸ τί δένδρον εἶδες αὐτοὺς ὁμιλοῦντας ἀλλήλοις; ὁ δὲ εἶπεν· ὑπὸ σχῖνον.
A Danilo reče: Pravo si slagao na svoju glavu; jer, evo, anđeo Božji, primivši zapovjest od Boga, presjeći će te po sredini.
εἶπε δὲ Δανιήλ· ὀρθῶς ἔψευσαι εἰς τὴν σεαυτοῦ κεφαλήν· ἤδη γὰρ ἄγγελος Θεοῦ λαβὼν φάσιν παρὰ τοῦ Θεοῦ σχίσει σε μέσον.
I otpustivši njega, pozva da mu dovedu drugog; i reče mu: Sjeme Hananovo a ne Judino, ljepota te prevari i pohota razvrati srce tvoje.
καὶ μεταστήσας αὐτὸν ἐκέλευσε προσαγαγεῖν τὸν ἕτερον· καὶ εἶπεν αὐτῷ· σπέρμα Χαναὰν καὶ οὐκ Ἰούδα, τὸ κάλλος ἐξηπάτησέ σε, καὶ ἐπιθυμία διέστρεψε τὴν καρδίαν σου·
Tako ste činili kćerima Izrailjevim i one, bojeći se, živjele su s vama, ali kćer Judina ne htjede podnositi vaše bezakonje.
οὕτως ἐποιεῖτε θυγατράσιν Ἰσραήλ, καὶ ἐκεῖναι φοβούμεναι ὡμίλουν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ θυγάτηρ Ἰούδα ὑπέμεινε τὴν ἀνομίαν ὑμῶν.
A sada mi reci, pod kojim drvetom si ih uhvatio da opšte jedno sa drugim? A on reče: Pod zelenim dubom.
νῦν οὖν λέγε μοι· ὑπὸ τί δένδρον κατέλαβες αὐτοὺς ὁμιλοῦντας ἀλλήλοις; ὁ δὲ εἶπεν· ὑπὸ πρῖνον.
I reče mu Danilo: Pravo si i ti slagao, na svoju glavu; jer čeka anđeo Božji, imajući mač, da te presiječe po sredini, kako bi vas uništio.
εἶπε δὲ αὐτῷ Δανιήλ· ὀρθῶς ἔψευσαι καὶ σὺ εἰς τὴν σεαυτοῦ κεφαλήν· μένει γὰρ ὁ ἄγγελος τοῦ Θεοῦ τὴν ρομφαίαν ἔχων πρίσαι σε μέσον, ὅπως ἐξολοθρεύσῃ ὑμᾶς.
Tada povika sve sabranje glasom velikim i blagoslovi Boga koji spasava one koji se nadaju u njega.
καὶ ἀνεβόησε πᾶσα ἡ συναγωγὴ φωνῇ μεγάλῃ καὶ εὐλόγησαν τῷ Θεῷ τῷ σώζοντι τοὺς ἐλπίζοντας ἐπ' αὐτόν.
I ustadoše na dvojicu starješina, jer ih izobliči Danilo ustima njihovim kao lažne svjedoke; i učiniše im kao što su oni slukavili bližnjem svom,
καὶ ἀνέστησαν ἐπὶ τοὺς δύο πρεσβύτας, ὅτι συνέστησεν αὐτοὺς Δανιὴλ ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν ψευδομαρτυρήσαντας, καὶ ἐποίησαν αὐτοῖς ὃν τρόπον ἐπονηρεύσαντο τῷ πλησίον,
Da se postupi po Zakonu Mojsijevom, i ubiše ih. Tako bi spasena nevina krv onoga dana.
ποιῆσαι κατὰ τὸν νόμον Μωυσῆ, καὶ ἀπέκτειναν αὐτούς· καὶ ἐσώθη αἷμα ἀναίτιον ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ.
Halkija pak i žena njegova zablagodariše Bogu za kćer njihovu Susanu sa Joakimom, mužem njenim, i sa svim srodnicima, zato što se ne nađe u njoj sramotna stvar.
Χελκίας δὲ καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ᾔνεσαν τὸν Θεὸν περὶ τῆς θυγατρὸς αὐτῶν μετὰ Ἰωακεὶμ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ τῶν συγγενῶν πάντων, ὅτι οὐχ εὑρέθη ἐν αὐτῇ ἄσχημον πρᾶγμα.
Danilo postade veliki pred narodom od onog dana pa nadalje.
καὶ Δανιὴλ ἐγένετο μέγας ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ἐπέκεινα.