Stari zavet
A jeste ta reč (njihova) sasvim smešna, jer se vidi (jasno) da razum vlada ne svojim strastima, nego telesnim.
Εστι δέ κομιδῆ γελοῖος ὁ λόγος· οὐ γὰρ τῶν ἑαυτοῦ παθῶν ὁ λογισμὸς ἐπικρατεῖν φαίνεται, ἀλλὰ τῶν σωματικῶν.
Tako, neko od nas želju (pohotu) ne može odseći, ali mu razum može pomoći da se ne porobi pohoti.
οἷον ἐπιθυμίαν τις οὐ δύναται ἐκκόψαι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ δουλωθῆναι τῇ ἐπιθυμίᾳ δύναται ὁ λογισμὸς παρασχέσθαι.
Neko od vas ne može odseći gnjev iz duše, ali mu razum može pomoći protiv gnjeva.
θυμόν τις οὐ δύναται ἐκκόψαι ἡμῶν τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ τῷ θυμῷ δυνατὸν τὸν λογισμὸν βοηθῆσαι.
Zloćudnost neko od nas ne može iskoreniti, ali razum može pomoći da se ne potčini zloćudnosti.
κακοήθειάν τις ἡμῶν οὐ δύναται ἐκκόψαι, ἀλλὰ τὸ μὴ καμφθῆναι τῇ κακοηθείᾳ δύναιτ' ἂν ὁ λογισμὸς συμμαχῆσαι.
Jer razum nije iskorenitelj strasti, nego protivuborac (ανταγωνιστής).
οὐ γὰρ ἐκριζωτὴς τῶν παθῶν ὁ λογισμός ἐστιν, ἀλλ' ἀνταγωνιστής.
To se da jasnije zaključiti povodom žeđi cara Davida.
ἔστι γοῦν τοῦτο διὰ τῆς Δαυὶδ τοῦ βασιλέως δίψης σαφέστερον ἐπιλογίσασθαι.
Jer kad David tokom celog dana ratovaše protiv inoplemepika, mnoge od njih ubi uz pomoć vojnika naroda (svoga);
ἐπεὶ γὰρ δι' ὅλης ἡμέρας προσβαλὼν τοῖς ἀλλοφύλοις ὁ Δαυὶδ πολλοὺς αὐτῶν ἀπέκτεινε μετὰ τῶν τοῦ ἔθνους στρατιωτῶν,
Tada, kad nastade veče, oznojen i vrlo umoran, dođe do carskog šatora kod kojeg se bila ulogorila sva vojska predaka (naših).
τότε δὲ γενομένης ἑσπέρας, ἱδρῶν καὶ σφόδρα κεκμηκώς, ἐπὶ τὴν βασίλειον σκηνὴν ἦλθε, περὶ ἣν ὁ πᾶς τῶν προγόνων στρατὸς ἐστρατοπεδεύκει.
Svi pak drugi behu za večerom.
οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἦσαν,
A car, budući mnogo žedan, iako je imao (svoje) izobilie izvore, ne mogaše njima ugasiti žeđ;
ὁ δὲ βασιλεὺς ὡς μάλιστα διψῶν, καίπερ ἀφθόνους ἔχων πηγάς, οὐκ ἠδύνατο δι' αὐτῶν ἰάσασθαι τὴν δίψαν,
No neka nerazumna želja, nagoneći ga ka vodi kod neprijatelja, palila ga je, i topeći sagorevala ga je.
ἀλλά τις αὐτῶν ἀλόγιστος ἐπιθυμία τοῦ παρὰ τοῖς πολεμίοις ὕδατος ἐπιτείνουσα συνέφρυγε καὶ λύουσα κατέφλεγεν.
Zbog toga što se telesni pratioci (njegovi) uznemiravahu zbog Careve želje, dvojica mladih snažnih vojnika, poštujući carevu želju, naoružaše se sveoružjem, i uzevši krčag preskočiše neprijateljske rovove,
ὅθεν τῶν ὑπασπιστῶν ἐπὶ τῇ τοῦ βασιλέως ἐπιθυμία σχετλιαζόντων, δύο νεανίσκοι στρατιῶται καρτεροὶ καταιδεσθέντες τὴν τοῦ βασιλέως ἐπιθυμίαν, τὰς παντευχίας καθωπλίσαντο καὶ κάλπην λαβόντες ὑπερέβησαν τοὺς τῶν πολεμίων χάρακας,
I prošavši neprimećeni pokraj stražara na kapiji, pređoše preko čitavog vojnog logora neprijatelja tražeći vodu.
καὶ λαθόντες τοὺς τῶν πυλῶν ἀκροφύλακας, διεξῃ£εσαν ἀνερευνώμενοι κατὰ πᾶν τὸ τῶν πολεμίων στρατόπεδον.
I našavši izvor, iz njega smelo donesoše caru piće.
καὶ ἀνευράμενοι τὴν πηγήν, ἐξ αὐτῆς θαρραλέως ἐγέμισαν τῷ βασιλεῖ τὸ ποτόν.
A on, mada je goreo od žeđi, razmišljajući da je najveća opasnost duši smatrati da je piće (voda) ravno krvi,
ὁ δὲ καίπερ τῷ δίψει διαπυρούμενος, ἐλογίσατο πάνδεινον εἶναι κίνδυνον τῇ ψυχῇ λογισθὲν ἰσοδύναμον ποτὸν αἵματι·
Zato, suprotstavivši želji razum, proli vodu kao žrtvu Bogu.
ὅθεν ἀντιθεὶς τῇ ἐπιθυμίᾳ τὸν λογισμὸν ἔσπεισε τὸ πόμα τῷ Θεῷ,
Jer je moćan celomudreni um da pobedi nužnosti strasti i da ugasi zapaljivost bodila (žalaca),
δυνατὸς γὰρ ὁ σώφρων νοῦς, ὡς ἔφην, νικῆσαι τὰς τῶν παθῶν ἀνάγκας
I bolove tela prekomerno velike (razum) može pobediti, i savršenom vrlinom (καλοκαγαθία plemenitošću) razuma potisnuti sve prevlasti strasti.
καὶ σβέσαι τὰς τῶν οἴστρων φλεγμονὰς καὶ τὰς τῶν σωμάτων ἀλγηδόνας καθ' ὑπερβολὴν οὔσας καταπαλαῖσαι καὶ τῇ καλοκαγαθίᾳ τοῦ λογισμοῦ ἀποπτύσαι πάσας τὰς τῶν παθῶν ἐπικρατείας.
No već i vreme nas poziva na dokaz istorije celomudrenog razuma.
Ἤδη δὲ καὶ ὁ καιρὸς ἡμᾶς καλεῖ ἐπὶ τὴν ἀπόδειξιν τῆς θεωρίας τοῦ σώφρονος λογισμοῦ.
Pošto oci naši imađahu duboki, mir blagodareći blagozakonju (εύνομίαν dobrom držanju Zakona) i činjahu dobro, tako da je i car Azije Selevk (IV Filopator) Nikanor odvojio njima i novaca za sveštenosluženje i prihvatio njihov način življenja (την πολιτείαν način vladanja),
Ἐπειδὴ γὰρ βαθεῖαν εἰρήνην διὰ τὴν εὐνομίαν οἱ πατέρες ἡμῶν εἶχον καὶ ἔπραττον καλῶς, ὥστε καὶ τὸν τῆς Ἀσίας βασιλέα Σέλευκον καὶ τὸν Νικάνορα καὶ χρήματα εἰς τὴν ἱερουργίαν αὐτοῖς ἀφορίσαι καὶ τὴν πολιτείαν αὐτῶν ἀποδέχεσθαι,
Tada neki, novačeći u odnosu na opštu slogu (Jevreja), izazvaše raznorazne nesreće.
τότε δή τινες πρὸς τὴν κοινὴν νεωτερίσαντες ὁμόνοιαν πολυτρόποις ἐχρήσαντο συμφοραῖς.