Stari zavet
A govorahu i neki od mačenosaca (vojnika) da, kada je trebalo da i ona bude uhvaćena na smrt, da je, da ne bi neko dotakao telo njeno, sama sebe bacila u oganj.
Ελεγον δὲ καὶ τῶν δορυφόρων τινὲς ὡς ὅτε ἔμελλε καὶ αὐτὴ συλλαμβάνεσθαι πρὸς θάνατον, ἵνα μὴ ψαύσειέ τις τοῦ σώματος ἑαυτῆς, ἑαυτὴν ἔρριψεν κατὰ τῆς πυρᾶς.
O majko, koja si sa sedmopo dece srušila nasilje tiranina i poništila njegove zle namisli i pokazala plemenitost vere!
ὦ μήτηρ σὺν ἑπτὰ παισὶ καταλύσασα τὴν τοῦ τυράννου βίαν καὶ ἀκυρώσασα τὰς κακὰς ἐπινοίας αὐτοῦ καὶ ἐπιδείξασα τὴν τῆς πίστεως γενναιότητα.
Jer ti, kao krov na stubovima tvoje dece plemenito utvrđen, nepokolebljivo si podvela zemljotres nastao od mučenja.
καθάπερ γὰρ σὺ στέγη ἐπὶ τοὺς στύλους τῶν παίδων γενναίως ἱδρυμένη, ἀκλινὴς ὑπήνεγκας τὸν διὰ τῶν βασάνων σεισμόν.
Budi, zato, smela, o majko sveštenodušna (ίερόψυχέ) imajući sigurnu nadu trpljenja u Bogu.
θάρρει τοιγαροῦν, ὦ μήτηρ ἱερόψυχε, τὴν ἐλπίδα τῆς ὑπομονῆς βεβαίαν ἔχουσα πρὸς τὸν Θεόν.
Nije tako mesec sa zvezdama na nebu postao poštovan, kao ti, koja si jednake zvezde (ισαστέρους), sedmoro dece, svetlovodila (φωταγωγήσασά) ka pobožnosti, što si pošla časna pred Bogom i utvrdila se sa njima na nebu.
οὐχ οὕτω σελήνη κατ' οὐρανὸν σὺν ἄστροις σεμνή καθέστηκεν, ὡς σὺ τοὺς ἰσαστέρους ἑπτὰ παῖδας φωταγωγήσασα πρὸς τὴν εὐσέβειαν ἔντιμος καθέστηκας Θεῷ καὶ ἐστήρισαι ἐν οὐρανῷ σὺν αὐτοῖς·
Jer tvoje rađanje dece beše od Avrama oca.
ἦν γὰρ ἡ παιδοποιΐα σου ἀπὸ Ἁβραὰμ τοῦ πατρός.
Kad bi nam bilo moguće da, kao na nekoj (tablici), živopišemo istoriju tvoje pobožnosti (την της ευσέβειας σου ίστορίαν - vidljivu sliku tvoje pobožnosti), zar ne bi gledaoci drhtali gledajući majku sedmoro dece kako radi pobožnosti do smrti podnosi različite muke?
Εἰ δὲ ἐξὸν ἡμῖν ἦν, ὥσπερ ἐπί τινος πίνακος, ζωγραφῆσαι τὴν τῆς εὐσεβείας σου ἱστορίαν, οὐκ ἂν ἔφριττον οἱ θεωροῦντες μητέρα ἑπτὰ τέκνων δι' εὐσέβειαν ποικίλας βασάνους μέχρι θανάτου ὑπομείνασαν;
A bilo bi dostojno i na nadgrobnoj ploči ispisati ovo, što bi pripadnicima našeg naroda bilo na spomen:
καὶ γὰρ ἄξιον ἦν καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιταφίου ἀναγράψαι καὶ ταῦτα τοῖς ἀπὸ τοῦ ἔθνους εἰς μνείαν λεγόμενα·
"Ovde su sahranjeni starac sveštenik i žena starica i sedmoro dece, zbog nasilja tiranina hotećeg da uništi jevrejski narod (πολιτείαν građanstvo)
ἐνταῦθα γέρων ἱερεὺς καὶ γυνὴ γηραιὰ καὶ ἑπτὰ παῖδες ἐγκεκήδευται διὰ τυράννου βίαν, τὴν Ἑβραίων πολιτείαν καταλῦσαι θέλοντος,
Koji su opravdali narod (εξεδίκησαν το γένος - izborili pravdu naroda), gledajući u Boga i muke do smrti podnevši."
οἳ καὶ ἐξεδίκησαν τὸ ἔθνος εἰς Θεὸν ἀφορῶντες καὶ μέχρι θανάτου τὰς βασάνους ὑπομείναντες.
Jer zaista je božanski bio podvig (borba) koji su oni ostvarili.
Ἀληθῶς γὰρ ἦν ἀγὼν θεῖος ὁ δι' αὐτῶν γεγενημένος.
Jer tada je vrlina bila podvigopoložnik, koja je isprobavala trpljenjem, a pobeda je - nepropadljivost u životu mnogovekom.
ἠθλοθέτει γὰρ τότε ἀρετὴ δι' ὑπομονῆς δοκιμάζουσα· τὸ νῖκος ἀφθαρσίᾳ ἐν ζωῇ πολυχρονίῳ.
A Eleazar je prvi započeo podvig (borbu), a majka sedmoro dece se sapodvizavala, a braća su se podvizavala.
Ἐλεάζαρ δὲ προηγωνίζετο, ἡ δὲ μήτηρ τῶν ἑπτὰ παίδων ἐνήθλει, οἱ δὲ ἀδελφοὶ ἠγωνίζοντο·
Tiranii se protivuborio, a svet i ljudski život (βίος istorija) su posmatrali.
ὁ τύραννος ἀντηγωνίζετο, ὁ δὲ κόσμος καὶ ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος ἐθεώρει·
Α pobeđivala je bogopobožnost (bogopoštovanje), uvenčavajući svoje borce!
θεοσέβεια δὲ ἐνίκα, τοὺς ἑαυτῆς ἀθλητὰς στεφανοῦσα.
Ko se to nije divio podvižnicima božanskog Zakonodavstva? Ko nije bio zapanjen?
Τίνες οὐκ ἐθαύμασαν τοὺς τῆς θείας νομοθεσίας ἀθλητάς;
Sam pak tiranii i svo njegovo veće divili su se njihovom trpljenju.
τίνες οὐκ ἐξεπλάγησαν; Αὐτὸς γέ τοι ὁ τύραννος καὶ ὅλον τὸ συνέδριον αὐτῶν ἐξεθαύμασαν αὐτῶν τὴν ὑπομονήν.
Radi kojeg (trpljenja), oni i sada predstoje božanskom Prestolu i žive blaženi vek.
δι' ἣν καὶ τῷ θείῳ νῦν παρεστήκασι θρόνῳ καὶ τὸν μακάριον βιοῦσιν αἰῶνα.
Jer Mojsije veli: "I svi osvećeni, pod Tvojim su rukama."
καὶ γάρ φησιν ὁ Μωσῆς· καὶ πάντες οἱ ἡγιασμένοι ὑπὸ τὰς χεῖράς σου.
I ovi, posvetivši se radi Boga, počastvovani su ne samo tom čašću, nego i time što neprijatelji nisu nadvladali naš Narod (το έθνος),
καὶ οὗτοι οὖν οἱ ἁγιασθέντες διὰ Θεὸν τετίμηνται οὐ μόνον ταύτῃ τῇ τιμῇ ἀλλὰ καὶ τῷ δι' αὐτοὺς τοῦ ἔθνους ἡμῶν τοὺς πολεμίους μὴ ἐπικρατῆσαι
I što je tiranii kažnjen i otadžbina očišćena.
καὶ τὸν τύραννον τιμωρηθῆναι καὶ τὴν πατρίδα καθαρισθῆναι,
Kao da su postali životni otkup (άντίψυχον) za grehe nacije. I krvlju ovih pobožnih, i njihovom umilostivljujućom smrću, božanski Promisao spasao je prethodno stradajući Izrailj.
ὥσπερ ἀντίψυχον γεγονότας τῆς τοῦ ἔθνους ἁμαρτίας· καὶ διὰ τοῦ αἵματος τῶν εὐσεβῶν ἐκείνων καὶ τοῦ ἱλαστηρίου θανάτου αὐτῶν ἡ θεία πρόνοια τὸν Ἰσραὴλ προκακωθέντα διέσωσε.
Jer, gledajući tiranin na njihovu hrabrost (izdržljivost) vrline i njihovo trpljenje u mukama, proglasio je Antioh (car) svojim vojnicima njihovo trpljenje za primer,
πρὸς γὰρ τὴν ἀνδρείαν αὐτῶν τῆς ἀρετῆς καὶ τὴν ἐπὶ ταῖς βασάνοις αὐτῶν ὑπομονὴν ὁ τύραννος ἀπιδὼν Ἀντίοχος, ἀνεκήρυξε τοῖς στρατιώταις αὐτοῦ εἰς ὑπόδειγμα τὴν ἐκείνων ὑπομονήν.
Pa ih je imao hrabre i junačne u pešadijskim borbama i u opsadama, i osvojivši (gradove) pobedno je sve neprijatelje.
ἔσχε τε αὐτοὺς γενναίους καὶ ἀνδρείους εἰς πεζομαχίαν καὶ πολιορκίαν καὶ ἐκπορθήσας ἐνίκησε πάντας τοὺς πολεμίους.