Stari zavet
Ako, dakle, bolove do smrti prezreše sedmorica braće, onda se odasvud po sebi priznaje da je samovladar nad strastima pobožni razum.
Εἰ δὲ τοίνυν τῶν μέχρι θανάτου πόνων ὑπερεφρόνησαν οἱ ἑπτὰ ἀδελφοί, συνομολογεῖται πανταχόθεν ὅτι αὐτοδέσποτός ἐστι τῶν παθῶν ὁ εὐσεβὴς λογισμός.
Jep da su, porobivši se strastima, jeli oskrnavljeno, rekli bismo da su ih one (strasti) pobedile.
εἰ γὰρ τοῖς πάθεσι δουλωθέντες ἐμιαροφάγησαν, ἐλέγομεν ἂν τούτοις αὐτοὺς νενικῆσθαι·
Sada pak nije tako, nego hvaljenim kod Boga razumom pobediše strasti.
νυνὶ δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ τῷ ἐπαινουμένῳ παρὰ Θεῷ λογισμῷ περιεγένετο τῶν παθῶν.
Kod njih (mladića) nije moguće prevideti vladavinu misli (την ηγεμονία ν της διανοίας), jer oni nadvladaše i strast i bolove.
ὧν οὐκ ἔστι παριδεῖν τὴν ἡγεμονίαν τῆς διανοίας· ἐπεκράτησαν γὰρ καὶ πάθους καὶ πόνων.
Kako, dakle, nije moguće priznati vladanje nad strastima od strane dobrorazumlja (της εύλογιστίας παθοκρατορίαν - vlast dobrog mišljenja nad strastima), kod njih koji nisu bežali od bolova u ognju?
πῶς οὖν οὐκ ἔστι τούτοις τὴν τῆς εὐλογιστίας παθοκρατορίαν ὁμολογεῖν, οἳ τῶν μὲν διὰ πυρὸς ἀλγηδόνων οὐκ ἐπεστράφησαν;
Jep kao što istaknute kule u pristaništima, suzbijajući napade (morskih) talasa, pružaju mirno pristajanje onima koji uplovljavaju;
καθάπερ γὰρ προβλῆτες λιμένων πύργοι τὰς τῶν κυμάτων ἀπειλὰς ἀνακόπτοντες γαληνὸν παρέχουσι τοῖς εἰσπλέουσι τὸν ὅρμον,
Tako i sedmokulno (ή έπτάπυργος) dobrorazumlje ovih mladića, obezbedivši pristanište pobožnosti, pobedi razuzdanost strasti.
οὕτως ἡ ἑπτάπυργος τῶν νεανίσκων εὐλογιστία τὸν τῆς εὐσεβείας ὀχυρώσασα λιμένα τὴν τῶν παθῶν ἐνίκησεν ἀκολασίαν.
Jep oni, sastavivši svešteni hor pobožnosti, sokoljahu jedan drugoga, govoreći:
ἱερὸν γὰρ εὐσεβείας στήσαντες χορὸν παρεθάρσυνον ἀλλήλους λέγοντες·
"Bratski umrimo, braćo, za Zakon! Ugledajmo se na ona tri mladića u Asiriji, koji prezreše istograđansku (της ίσοπολίτιδος) peć (vavilonsku).
ἀδελφικῶς ἀποθάνοιμεν ἀδελφοὶ περὶ τοῦ νόμου· μιμησώμεθα τοὺς τρεῖς τοὺς ἐπὶ τῆς Ἀσσυρίας νεανίσκους, οἳ τῆς ἰσοπάλιδος καμίνου κατεφρόνησαν.
Ne budimo plašljivi u pokazivanju pobožnosti!"
μὴ δειλανδρήσωμεν πρὸς τὴν τῆς εὐσεβείας ἀπόδειξιν.
Jedan je govorio: "Hrabro, Brate!" A drugi: "Plemenito trpi!"
καὶ ὁ μέν, θάρρει, ἀδελφέ, ἔλεγεν· ὁ δέ, εὐγενῶς καρτέρησον,
A treći, prisetivši se govoraše: "Setite se odakle ste; i kojeg oca rukom da bude zaklan radi pobožnosti podnošaše Isak."
ὁ δέ, καταμνησθεὶς ἔλεγε· μνήσθητε πόθεν ἐστὲ ἢ τίνος πατρὸς χειρὶ σφαγιασθῆναι διὰ τὴν εὐσέβειαν ὑπέμεινεν Ἰσαάκ.
A svaki ponaosob i svi zajedno, međusobno se gledajući, raspoloženi i veoma smeli, govorahu: "Posvetimo od sveg srca sebe Bogu, Koji nam je dao duše i upotrebimo naša tela za čuvanje Zakona!
εἷς δὲ ἕκαστος καὶ ἀλλήλους ὁμοῦ πάντες ἐφορῶντες φαιδροὶ καὶ μάλα θαρραλέοι, ἑαυτούς, ἔλεγον, τῷ Θεῷ ἀφιερώσωμεν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας τῷ δόντι τὰς ψυχὰς καὶ χρήσωμεν τῇ περὶ τὸν νόμον φυλακῇ τὰ σώματα.
Ne bojmo se onoga koji je odlučio da ubija.
μὴ φοβηθῶμεν τὸν δοκοῦντα ἀποκτέννειν τὸ σῶμα·
Jer velika borba duši i opasnost predstoji u večnoj muci prestupnicima zapovesti Božije.
μέγας γὰρ ψυχῆς ἀγὼν καὶ κίνδυνος ἐν αἰωνίῳ βασάνῳ κείμενος τοῖς παραβᾶσι τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ.
Naoružajmo se, zato, strastogospodarenjem (παθοκρατείαν) božanstvenoga razuma.
καθοπλισώμεθα τοιγαροῦν τῇ τοῦ θείου λογισμοῦ παθοκρατορίᾳ.
Jer tako će nas, kad umremo, primiti Avram i Isak i Jakov u naručje svoje i svi će nas oci pohvaliti."
οὕτως γὰρ θανόντας ἡμᾶς Ἁβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ὑποδέξονται εἰς τοὺς κόλπους αὐτῶν καὶ πάντες οἱ πατέρες ἐπαινέσουσι.
I svakome pojedinačno odvajanome od Braće njegove, govorahu oni preostali: "Ne postidi nas, Brate, niti slaži Braću našu prethodno umrlu!"
καὶ ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν ἀποσπωμένων αὐτῶν ἀδελφῶν ἔλεγον οἱ περιλειπόμενοι· μὴ καταισχύνῃς ἡμᾶς, ἀδελφέ, μηδὲ ψεύσῃ τοὺς προαποθανόντας ἡμῶν ἀδελφούς.
Nije vam pak nepoznata bratska ljubav, koju je božanska i Svemudra Promisao preko otaca rađanima dodelio, i kroz majčinu utrobu usadio.
οὐκ ἀγνοεῖτε δὲ τὰ τῆς ἀδελφότητος φίλτρα, ἅπερ ἡ θεία καὶ πάνσοφος πρόνοια διὰ τῶν πατέρων τοῖς γενομένοις ἐμέρισε καὶ διὰ τῆς μητρῴας φυτεύσασα γαστρός,
U kojoj (utrobi) su jednako vreme obitavala Braća, i u isto vreme sazdana, i od iste krvi izrasla, i istom dušom usavršena;
ἐν ᾗ τὸν ἴσον ἀδελφοὶ κατοικήσαντες χρόνον καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ πλασθέντες καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ αἵματος αὐξηθέντες καὶ διὰ τῆς αὐτῆς ψυχῆς τελεσφορηθέντες
I u istim vremenima porođeni, i iz istih izvora mleko pili, od kojih se naručja zajednički hrane zagrljene bratoljubive duše;
καὶ διὰ τῶν ἴσων ἀποτεχθέντες χρόνων καὶ ἀπὸ τῶν αὐτῶν γαλακτοποτοῦντες πηγῶν, ἀφ' ὧν συστρέφονται ἐναγκαλισμάτων φιλάδελφοι ψυχαί·
I rastući snažnije kroz zajedničko hranjenje i svakodnevno druženje i ostalo vaspitanje i naše u Zakonu Božijem vežbanje (ασκήσεως podvizavanje).
καὶ αὔξοντες σφοδρότερον διὰ τῆς συντροφίας καὶ τῆς καθ' ἡμέραν συνηθείας καὶ τῆς ἄλλης παιδείας καὶ τῆς ἡμετέρας ἐν νόμῳ Θεοῦ ἀσκήσεως.
Pošto je, dakle, tako postalo simpatično (sastradalno) bratoljublje, sedam braće su imali simpatičniju (sastradalniju) međusobnu slogu (jednodušnost).
οὕτως δὴ τοίνυν καθεστηκυίας συμπαθοῦς τῆς φιλαδελφίας, οἱ ἑπτὰ ἀδελφοὶ συμπαθέστερον ἔσχον τὴν πρὸς ἀλλήλους ὁμόνοιαν.
Jer odgojeni (vaspitani) istim Zakonom, i iste izvežbavši vrline, i saodgajivši se u pravednom življenju, većma su se međusobno voleli.
νόμῳ γὰρ τῷ αὐτῷ παιδευθέντες καὶ τὰς αὐτὰς ἐξασκήσαντες ἀρετὰς καὶ τῷ δικαίῳ συντραφέντες βίῳ, μᾶλλον ἑαυτοὺς ἠγάπων.
Jer međusobno revnovanje u savršenoj vrlini (ή όμοζηλία καλοκαγαθίας) povećavalo je njihovu međusobnu naklonost i jednodušnost.
ἡ γὰρ ὁμοζηλία τῆς καλοκἀγαθίας ἐπέτεινεν αὐτῶν τὴν πρὸς ἀλλήλους εὔνοιαν καὶ ὁμόνοιαν.
Jer sa pobožnošću činjahu sebi još željenije bratoljublje.
σὺν γὰρ τῇ εὐσεβείᾳ ποθεινοτέραν αὐτοῖς κατεσκεύαζον τὴν φιλαδελφίαν.
Pa ipak, mada im je i zbog prirode i zbog druženja (της συνήθειας) i vrlinskih naravi zajedno sauzrastala ljubav bratstva, podnošahu radi pobožnosti preostala braća da gledaju braću mučenu i zlostavljanu do smrti.
ἀλλ' ὅμως καὶ περὶ τῆς φύσεως καὶ τῆς συνηθείας καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς ἠθῶν τὰ τῆς ἀδελφότητος αὐτοῖς φίλτρα συναυξόντων, ἀνέσχοντο διὰ τὴν εὐσέβειαν τοὺς ἀδελφοὺς οἱ ὑπολελειμμένοι, τοὺς καταικιζομένους ὁρῶντες μέχρι θανάτου βασανιζομένους.