Stari zavet
Svaki prijatelj će reći: I ja sam prijatelj [njegov], no, ima prijatelja koji je - samo po imenu prijatelj.
ΠΑΣ φίλος ἐρεῖ· ἐφιλίασα αὐτῷ κἀγώ, ἀλλ᾿ ἔστι φίλος ὀνόματι μόνον φίλος.
Zar tuga ne ostaje do smrti, kad se drug i prijatelj pretvori u neprijatelja?
οὐχὶ λύπη ἔνι ἕως θανάτου ἑταῖρος καὶ φίλος τρεπόμενος εἰς ἔχθραν;
O zla pomisli, otkuda si nastala da pokriješ zemlju svojim lukavstvom?
ὦ πονηρὸν ἐνθύμημα, πόθεν ἐνεκυλίσθης καλύψαι τὴν ξηρὰν ἐν δολιότητι;
Drug uživa u radosti prijatelja, a u vrijeme žalosti biva protivan;
ἑταῖρος φίλου ἐν εὐφροσύνῃ ἥδεται καὶ ἐν καιρῷ θλίψεως ἔσται ἀπέναντι·
Drug sa prijateljem sarađuje stomaka radi, a naspram rata uzeće štit.
ἑταῖρος φίλῳ συμπονεῖ χάριν γαστρός, ἔναντι πολέμου λήψεται ἀσπίδα.
Ne zaboravljaj prijatelja u duši svojoj, i ne izgubi ga iz pamćenja u izobilju svome.
μὴ ἐπιλάθῃ φίλου ἐν τῇ ψυχῇ σου, καὶ μὴ ἀμνημονήσῃς αὐτοῦ ἐν τοῖς χρήμασί σου.
Svaki savjetnik ističe (svoj) savjet, ali ima i onaj koji savjetuje radi sebe samog.
Πᾶς σύμβουλος ἐξαίρει βουλήν, ἀλλ᾿ ἔστι συμβουλεύων εἰς ἑαυτόν.
Od savjetnika čuvaj dušu svoju i saznaj unaprijed šta mu treba, jer će radi sebe samoga savjetovati, da slučajno ne baci žreb na tebe
ἀπὸ συμβούλου φύλαξον τὴν ψυχήν σου καὶ γνῶθι πρότερον τίς αὐτοῦ χρεία καὶ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ βουλεύσεται , μήποτε βάλῃ ἐπὶ σοὶ κλῆρον
I kaže ti: Dobar je put tvoj, pa stane sa suprotne strane da vidi šta će se desiti.
καὶ εἴπῃ σοι· καλὴ ἡ ὁδός σου, καὶ στήσεται ἐξ ἐναντίας ἰδεῖν τὸ συμβησόμενόν σοι.
Ne savjetuj se s onim koji te podozrijeva, i od onih koji ti zavide sakrij namjeru (svoju);
μὴ βουλεύου μετὰ τοῦ ὑποβλεπομένου σε καὶ ἀπὸ τῶν ζηλούντων σε κρύψον βουλήν.
(Ne savjetuj se) sa ženom o onoj koja je ljubomorna na nju, ni sa strašljivcem o ratu, sa trgovcem o kupovini ni sa kupcem o prodaji, sa zavidljivcem o blagodarnosti, ni sa nemilostivim o dobročinstvu, sa lenjivcem o bilo kakvom poslu, ni sa najamnikom godišnjim o završetku posla, sa slugom lijenim o velikom radu, - ne traži od takvih bilo kakav savjet;
μετὰ γυναικὸς περὶ τῆς ἀντιζήλου αὐτῆς καὶ μετὰ δειλοῦ περὶ πολέμου, μετὰ ἐμπόρου περὶ μεταβολίας καὶ μετὰ ἀγοράζοντος περὶ πράσεως, μετὰ βασκάνου περὶ εὐχαριστίας καὶ μετὰ ἀνελεήμονος περὶ χρηστοηθείας, μετὰ ὀκνηροῦ περὶ παντὸς ἔργου καὶ μετὰ μισθίου ἐφεστίου περὶ συντελείας, οἰκέτῃ ἀργῷ περὶ πολλῆς ἐργασίας, μὴ ἔπεχε ἐπὶ τούτοις περὶ πάσης συμβουλίας·
Nego samo sa mužem pobožnim prisan budi, za koga znaš da izvršava zapovijesti, koji je u duši svojoj po duši tvojoj, pa ako i sagriješiš, sastradaće s tobom.
ἀλλ᾿ ἢ μετὰ ἀνδρὸς εὐσεβοῦς ἐνδελέχιζε, ὃν ἂν ἐπιγνῷς συντηροῦντα ἐντολάς, ὃς ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ κατὰ τὴν ψυχήν σου, καὶ ἐὰν πταίσῃς, συναλγήσει σοι.
I savjet srca svoga utvrdi, jer niko ti nije vjerniji od njega.
καὶ βουλὴν καρδίας στῆσον, οὐ γάρ ἔστι σοι πιστότερος αὐτῆς·
Jer duša čovjekova nekad može više otkriti negoli sedam stražara koji sjede visoko na straži.
ψυχὴ γὰρ ἀνδρὸς ἀπαγγέλλειν ἐνίοτε εἴωθεν ἢ ἑπτὰ σκοποὶ ἐπὶ μετεώρου καθήμενοι ἐπὶ σκοπῆς.
I pri svemu ovome moli se Višnjem da upravi u istini put tvoj.
καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις δεήθητι Ὑψίστου, ἵνα εὐθύνῃ ἐν ἀληθείᾳ τὴν ὁδόν σου.
Početak svakog djela je riječ, i svakoj djelatnosti prethodi savjet.
Ἀρχὴ παντὸς ἔργου λόγος, καὶ πρὸ πάσης πράξεως βουλή.
Trag promjene srca četiri stanja otkriva:
ἴχνος ἀλλοιώσεως καρδίας τέσσαρα μέρη ἀνατέλλει,
Dobro i zlo, život i smrt, a gospodar njihov svagda je jezik.
ἀγαθὸν καὶ κακόν, ζωὴ καὶ θάνατος, καὶ ἡ κυριεύουσα ἐνδελεχῶς αὐτῶν γλῶσσά ἐστιν.
Ima čovjek izuzetno vješt da mnoge uči, a sopstvenoj duši je nekoristan.
ἔστιν ἀνὴρ πανοῦργος πολλῶν παιδευτής, καὶ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ἄχρηστός ἐστιν.
Ima i koji mudruje na riječima, omrznut; takav će ostati bez bilo kakve hrane;
ἔστι σοφιζόμενος ἐν λόγοις μισητός, οὗτος πάσης τροφῆς καθυστερήσει·
Jer njemu nije data od Gospoda blagodat, pošto je svake premudrosti lišen.
οὐ γὰρ ἐδόθη αὐτῷ παρὰ Κυρίου χάρις, ὅτι πάσης σοφίας ἐστερήθη.
Ima onaj koji je premudar sopstvenom dušom, i plodovi znanja njegovog na ustima su vjerni.
ἔστι σοφὸς τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ, καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ ἐπὶ στόματος πιστοί.
Čovjek premudar narod će svoj poučiti, i plodovi znanja njegovog biće vjerni.
ἀνὴρ σοφὸς τὸν ἑαυτοῦ λαὸν παιδεύσει, καὶ οἱ καρποὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ πιστοί.
Čovjek premudar ispuniće se blagoslova i zvaće ga blaženim svi koji ga vide.
ἀνὴρ σοφὸς πλησθήσεται εὐλογίας, καὶ μακαριοῦσιν αὐτὸν πάντες οἱ ὁρῶντες.
Život čovjekov je u broju dana, a dani Izrailja su neizbrojni.
ζωὴ ἀνδρὸς ἐν ἀριθμῷ ἡμερῶν, καὶ αἱ ἡμέραι τοῦ Ἰσραὴλ ἀναρίθμητοι.
Premudar u narodu svome steći će povjerenje i ime njegovo živjeće u vjekove.
ὁ σοφὸς ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ κληρονομήσει πίστιν, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.
Čedo, u životu svome isprobavaj dušu svoju, i gledaj šta je zlo za nju, i ne daj mu na nju;
Τέκνον, ἐν τῇ ζωῇ σου πείρασον τὴν ψυχήν σου καὶ ἰδὲ τί πονηρὸν αὐτῇ, καὶ μὴ δῷς αὐτῇ·
Jer nije sve svima od koristi, i nije svaka duša za sve raspoložena.
οὐ γὰρ πάντα πᾶσι συμφέρει, καὶ οὐ πᾶσα ψυχὴ ἐν παντὶ εὐδοκεῖ.
Ne budi halapljiv na svako uživanje i ne budi nezajažljiv u jelima;
μὴ ἀπληστεύου ἐν πάσῃ τρυφῇ καὶ μὴ ἐκχυθῇς ἐπὶ ἐδεσμάτων·
Jer od mnogih jela biva bolest i nezajažljivost stvara mučninu;
ἐν πολλοῖς γὰρ βρώμασιν ἔσται πόνος, καὶ ἡ ἀπληστία ἐγγιεῖ ἕως χολέρας.
Od nezajažljivosti mnogi su umrli; onaj pak koji pazi (na ishranu) produžiće život.
δι᾿ ἀπληστίαν πολλοὶ ἐτελεύτησαν, ὁ δὲ προσέχων προσθήσει ζωήν.