Stari zavet
Drugi opet poslan na plovidbu, imajući da se probija kroz divlje valove priziva u pomoć trulije drvo od lađe koja ga nosi!
Πλοῦν τις πάλιν στελλόμενος καὶ ἄγρια μέλλων διοδεύειν κύματα, τοῦ φέροντος αὐτὸν πλοίου σαθρότερον ξύλον ἐπιβοᾶται.
Jer lađu je želja za zaradom izmislila a mudrost stvaralačka napravila
ἐκεῖνο μὲν γὰρ ὄρεξις πορισμῶν ἐπενόησε, τεχνῖτις δὲ σοφίᾳ κατεσκεύασεν·
a Tvoje, Oče, Proviđenje upravlja njome, jer si i na morima put otvorio i na talasima stazu bezbjednu.
ἡ δὲ σή, πάτερ, διακυβερνᾷ πρόνοια, ὅτι ἔδωκας καὶ ἐν θαλάσσῃ ὁδὸν καὶ ἐν κύμασι τρίβον ἀσφαλῆ,
I pokazao da možeš od svega izbavljati makar se neko i nevješt ukrcao
δεικνὺς ὅτι δύνασαι ἐκ παντὸς σώζειν, ἵνα κἂν ἄνευ τέχνης τις ἐπιβῇ.
A želja Ti je da ne budu neaktivna djela Premudrosti Tvoje zato povjeravaju ljudi i najmanjem drvetu duše svoje i brodeći po talasima na lađici bivaju sačuvani.
θέλεις δὲ μή ἀργὰ εἶναι τὰ τῆς σοφίας σου ἔργα, διὰ τοῦτο καὶ ἐλαχίστῳ ξύλῳ πιστεύουσιν ἄνθρωποι ψυχὰς καὶ διελθόντες κλύδωνα σχεδίᾳ διεσώθησαν.
Pa i u početku kad su propadali gordi džinovi našla je nada svijeta na lađici pribježište i ostavila vijeku (svijetu) sjeme za nova pokoljenja vođena Tvojom rukom.
καὶ ἀρχῆς γὰρ ἀπολλυμένων ὑπερηφάνων γιγάντων, ἡ ἐλπὶς τοῦ κόσμου ἐπὶ σχεδίας καταφυγοῦσα ἀπέλιπεν αἰῶνι σπέρμα γενέσεως τῇ σῇ κυβερνηθεῖσα χειρί.
Jer blagosloveno je drvo kojim se tvori pravda,
εὐλόγηται γὰρ ξύλον, δι᾿ οὗ γίνεται δικαιοσύνη·
a rukotvorina (idolska) i sama je prokleta, kao i onaj koji je napravio, zato što je on pravi a ono što je truležno biva nazvano bogom.
τὸ χειροποίητον δέ, ἐπικατάρατον αὐτὸν καὶ ὁ ποιήσας αὐτό, ὅτι ὁ μὲν εἰργάζετο, τὸ δὲ φθαρτὸν θεὸς ὠνομάσθη.
Jer podjednako su mrski Bogu i bezbožnik i bezbožnost njegova,
ἐν ἴσῳ γὰρ μισητὰ Θεῷ καὶ ὁ ἀσεβῶν καὶ ἡ ἀσέβεια αὐτοῦ·
zato će učinjeno djelo zajedno sa počiniocem biti kažnjeno.
καὶ γὰρ τὸ πραχθὲν σὺν τῷ δράσαντι κολασθήσεται.
Stoga će i na idole mnogobožačke osuda pasti pošto u tvorevini Božjoj postadoše gadost na sablazan duša ljudskih i za zamku nogama bezumnim.
διὰ τοῦτο καὶ ἐν εἰδώλοις ἐθνῶν ἐπισκοπὴ ἔσται, ὅτι ἐν κτίσματι Θεοῦ εἰς βδέλυγμα ἐγενήθησαν καὶ εἰς σκάνδαλα ψυχαῖς ἀνθρώπων καὶ εἰς παγίδα ποσὶν ἀφρόνων.
Jer izmišljanje idola je početak bluda a njihov pronalazak - trulež života.
Ἀρχὴ γὰρ πορνείας ἐπίνοια εἰδώλων, εὕρεσις δὲ αὐτῶν φθορὰ ζωῆς.
Jer u početku njih nije bilo niti će ih biti navijek!
οὔτε γὰρ ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς, οὔτε εἰς τὸν αἰῶνα ἔσται·
Sa praznom slavom ljudskom ušli su u svijet, zato im je namijenjen skori kraj.
κενοδοξίᾳ γὰρ ἀνθρώπων εἰσῆλθεν εἰς κόσμον, καὶ διὰ τοῦτο σύντομον αὐτῶν τέλος ἐπενοήθη.
Prijevremenom tugom satrven otac nenadno umrlom djetetu napravi sliku pa nekad mrtvom čovjeku sada kao bogu odaje poštu i prenosi, na njemu potčinjene, tajne i obrede;
ἀώρῳ γὰρ πένθει τρυχόμενος πατήρ, τοῦ ταχέως ἀφαιρεθέντος τέκνου εἰκόνα ποιήσας, τὸν τότε νεκρὸν ἄνθρωπον νῦν ὡς Θεὸν ἐτίμησε καὶ παρέδωκε τοῖς ὑποχειρίοις μυστήρια καὶ τελετάς.
onda, vremenom održavani bezbožni običaj, kao zakon se čuva.
εἶτα ἐν χρόνῳ κρατυνθὲν τὸ ἀσεβὲς ἔθος ὡς νόμος ἐφυλάχθη, καὶ τυράννων ἐπιταγαῖς ἐθρησκεύετο τὰ γλυπτά,
Tako se i po naređenju vladarskom izvajanim likovima odaje pošta, a pošto ljudi zato što daleko borave ne mogu neposredno da ih čestvuju daleki lik preslikavši vidljivu sliku poštovanog vladara naprave, da bi se odsutnome kao prisutnome sa revnošću klanjali.
οὓς ἐν ὄψει μὴ δυνάμενοι τιμᾶν ἄνθρωποι διὰ τὸ μακρὰν οἰκεῖν, τὴν πόρρωθεν ὄψιν ἀνατυπωσάμενοι, ἐμφανῆ εἰκόνα τοῦ τιμωμένου βασιλέως ἐποίησαν, ἵνα τὸν ἀπόντα ὡς παρόντα κολακεύωσι διὰ τῆς σπουδῆς.
Jačanju poštovanja nepoznatih (vladara) doprinijelo je i častoljublje umjetnika.
εἰς ἐπίτασιν δὲ θρησκείας καὶ τοὺς ἀγνοοῦντας ἡ τοῦ τεχνίτου προετρέψατο φιλοτιμία·
Naime, želeći on da se dopadne vlastodršcu krajnje se potrudi da umjetničko obličje bude što ljepše,
ὁ μὲν γὰρ τάχα τῷ κρατοῦντι βουλόμενος ἀρέσαι, ἐξεβιάσατο τῇ τέχνῃ τὴν ὁμοιότητα ἐπὶ τὸ κάλλιον·
a svjetina privučena blagolikošću djela doskora poštovanoga kao čovjeka sada počinje da smatra za božanstvo.
τὸ δὲ πλῆθος ἐφελκόμενον διὰ τὸ εὔχαρι τῆς ἐργασίας, τὸν πρὸ ὀλίγου τιμηθέντα ἄνθρωπον νῦν σέβασμα ἐλογίσαντο.
I to postade zamka životu, jer bilo nesrećom bilo nasiljem porobljeni ljudi neizrecivo Ime pripisaše kamenju i drveću,
καὶ τοῦτο ἐγένετο τῷ βίῳ εἰς ἔνεδρον, ὅτι ἢ συμφορᾷ ἢ τυραννίδι δουλεύσαντες ἄνθρωποι τὸ ἀκοινώνητον ὄνομα λίθοις καὶ ξύλοις περιέθεσαν.
pa im ne bi dosta zablude u poznanju Boga nego živjeći pod velikim naletom neznanja ta i tolika zla mirom nazivaju!
Εἶτ᾿ οὐκ ἤρκεσε τὸ πλανᾶσθαι περὶ τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν, ἀλλὰ καὶ μεγάλῳ ζῶντες ἀγνοίας πολέμῳ τὰ τοσαῦτα κακὰ εἰρήνην προσαγορεύουσιν.
Te ili djetoubilačke obrede ili skrivene tajne ili razvratne gozbe priređuju sa tuđim običajima;
ἢ γὰρ τεκνοφόνους τελετὰς ἢ κρύφια μυστήρια ἢ ἐμμανεῖς ἐξ ἄλλων θεσμῶν κώμους ἄγοντες,
ne čuvaju više ni živote ni brakove čiste, nego jedan drugog ili prevarom ubija ili preljubom bolno povređuje.
οὔτε βίους οὔτε γάμους καθαροὺς ἔτι φυλάσσουσιν, ἕτερος δ᾿ ἕτερον ἢ λοχῶν ἀναιρεῖ ἢ νοθεύων ὀδυνᾷ.
Sve je pomiješano: krv i ubistvo, krađa i obmana, skrnavljenje, nevjerstvo, smuta, lažna zakletva,
πάντας δ᾿ ἐπιμὶξ ἔχει αἷμα καὶ φόνος, κλοπὴ καὶ δόλος, φθορά, ἀπιστία, ταραχή, ἐπιορκία, θόρυβος ἀγαθῶν,
otimanje dobara, zaborav darova, prljanje duša, protivprirodni život, besporedak brakova, preljuba i raspusnost.
χάριτος ἀμνησία, ψυχῶν μιασμός, γενέσεως ἐναλλαγή, γάμων ἀταξία, μοιχεία καὶ ἀσέλγεια.
Jer poštovanje bezličnih idola početak je svakog zla i uzrok i svršetak.
ἡ γὰρ τῶν ἀνωνύμων εἰδώλων θρησκεία παντὸς ἀρχὴ κακοῦ καὶ αἰτία καὶ πέρας ἐστίν·
Jer oni ili veseleći se bijesne ili lažno prorokuju ili žive nepravedno, ili se brzo zaklinju;
ἢ γὰρ εὐφραινόμενοι μεμήνασιν ἢ προφητεύουσι ψευδῆ ἢ ζῶσιν ἀδίκως ἢ ἐπιορκοῦσι ταχέως·
a ti koji su se u bezdušne idole pouzdali i zlo se zakleli ne nadaju se kazni.
ἀψύχοις γὰρ πεποιθότες εἰδώλοις κακῶς ὀμόσαντες, ἀδικηθῆναι οὐ προσδέχονται.
No za oboje će ih stići pravda zato što zlo misliše o Bogu poštujući idole i što se nepravedno zakleše, lukavstvom prezrevši svetost.
ἀμφότερα δὲ αὐτοὺς μετελεύσεται τὰ δίκαια, ὅτι κακῶς ἐφρόνησαν περὶ Θεοῦ προσχόντες εἰδώλοις καὶ ἀδίκως ὤμοσαν ἐν δόλῳ καταφρονήσαντες ὁσιότητος·
Jer ne sila onoga čime se oni kunu nego sud za grešnike sustiže uvijek prestupe nepravednih.
οὐ γὰρ ἡ τῶν ὀμνυομένων δύναμις, ἀλλ᾿ ἡ τῶν ἁμαρτανόντων δίκη ἐπεξέρχεται ἀεὶ τὴν τῶν ἀδίκων παράβασιν.