Stari zavet
I vide Jonatan da mu vreme potpomaže, i izabra ljude i posla u Rim da potvrde i obnove s njima prijateljstvo.
ΚΑΙ εἶδεν Ἰωνάθαν ὅτι ὁ καιρὸς αὐτῷ συνεργεῖ, καὶ ἐπέλεξεν ἄνδρας καὶ ἀπέστειλεν εἰς Ρώμην στῆσαι καὶ ἀνανεώσασθαι τὴν πρὸς αὐτοὺς φιλίαν.
I Spartancima i drugim mestima posla poslanice sa istim ciljem.
καὶ πρὸς Σπαρτιάτας καὶ τόπους ἑτέρους ἀπέστειλεν ἐπιστολὰς κατὰ τὰ αὐτά.
I otidoše u Rim i uđoše u veće (Senat) i rekoše: "Jonatan prvosveštenik i narod (το έθνος) Judejski posla nas da obnovite prijateljstvo među sobom i savez kao ranije."
καὶ ἐπορεύθησαν εἰς Ρώμην καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ βουλευτήριον καὶ εἶπον· Ἰωνάθαν ὁ ἀρχιερεὺς καὶ τὸ ἔθνος τῶν Ἰουδαίων ἀπέστειλεν ἡμᾶς ἀνανεώσασθαι τὴν φιλίαν αὐτοῖς καὶ τὴν συμμαχίαν κατὰ τὸ πρότερον.
I (Rimljani) im dadoše poslanice (pasoše) za njih po (rimskim) mestima, da ih isprate u zemlju Judinu s mirom.
καὶ ἔδωκαν ἐπιστολὰς αὐτοῖς πρὸς αὐτοὺς κατὰ τόπον, ὅπως προπέμπωσιν αὐτοὺς εἰς γῆν Ἰούδα μετ᾿ εἰρήνης.
A ovo je prepis poslanica koje napisa Jonatan Spartancima:
Καὶ τοῦτο τὸ ἀντίγραφον τῶν ἐπιστολῶν ὧν ἔγραψεν Ἰωνάθαν τοῖς Σπαρτιάταις·
"Jonatan prvosveštenik i gerusija (sabor staraca) naroda i sveštenici i ostali narod (δήμος) Judejski Spartancima braći - da se raduju!
‘ Ἰωνάθαν ἀρχιερεὺς καὶ ἡ γερουσία τοῦ ἔθνους καὶ οἱ ἱερεῖς καὶ ὁ λοιπὸς δῆμος τῶν Ἰουδαίων Σπαρτιάταις τοῖς ἀδελφοῖς χαίρειν.
Još ranije biše poslane poslanice Oniji prvosvešteniku od Arija cara vašega, da ste braća naša, kao što je prepis u prilogu.
ἔτι πρότερον ἀπεστάλησαν ἐπιστολαὶ πρὸς Ὀνίαν τὸν ἀρχιερέα παρὰ Δαρείου τοῦ βασιλεύοντος ἐν ὑμῖν ὅτι ἐστὲ ἀδελφοὶ ἡμῶν, ὡς τὸ ἀντίγραφον ὑπόκειται.
I primi Onija poslanoga čoveka (vašeg) sa slavom, i primi poslanice u kojima je bilo izloženo o savezu i prijateljstvu.
καὶ ἐπεδέξατο Ὀνίας τὸν ἄνδρα τὸν ἀπεσταλμένον ἐνδόξως καὶ ἔλαβε τὰς ἐπιστολάς, ἐν αἷς διεσαφεῖτο περὶ συμμαχίας καὶ φιλίας.
Mi, dakle, mada nemamo potrebe u tome - imajući za utehu Svete Knjige koje su u našim rukama - ,
καὶ ἡμεῖς οὖν ἀπροσδεεῖς τούτων ὄντες, παράκλησιν ἔχοντες τὰ βιβλία τὰ ἅγια τὰ ἐν ταῖς χερσὶν ἡμῶν,
Nastojasmo da pošaljemo da bratstvo i prijateljstvo s vama obnovimo, da se nebi otuđili od vas, jer su prošla mnoga vremena od kad ste nam pisali.
ἐπειράθημεν ἀποστεῖλαι τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀδελφότητα καὶ φιλίαν ἀνανεώσασθαι πρὸς τὸ μὴ ἐξαλλοτριωθῆναι ὑμῶν· πολλοὶ γὰρ καιροὶ διῆλθον ἀφ᾿ οὗ ἀπεστείλατε πρὸς ἡμᾶς.
Mi, zato, u svako vreme neprestano, i o praznicima i o ostalim ustanovljenim danima, sećamo se vas nad žrtvama koje prinosimo, i u molitvama, kao što je pravedno i prilično sećati se braće.
ἡμεῖς οὖν ἐν παντὶ καιρῷ ἀδιαλείπτως ἔν τε ταῖς ἑορταῖς καὶ ταῖς λοιπαῖς καθηκούσαις ἡμέραις μιμνησκόμεθα ὑμῶν ἐφ᾿ ὧν προσφέρομεν θυσιῶν καὶ ἐν ταῖς προσευχαῖς, ὡς δέον ἐστὶ καὶ πρέπον μνημονεύειν ἀδελφῶν·
I radujemo se slavi vašoj.
εὐφραινόμεθα δὲ ἐπὶ τῇ δόξῃ ὑμῶν.
Nas pak opkoliše mnoge nevolje i ratovi mnogi, i vojevahu na nas carevi koji su oko nas.
ἡμᾶς δὲ ἐκύκλωσαν πολλαὶ θλίψεις καὶ πόλεμοι πολλοί, καὶ ἐπολέμησαν ἡμᾶς οἱ βασιλεῖς οἱ κύκλῳ ἡμῶν.
Ipak ne htedosmo uznemiravati vas i ostale saveznike i prijatelje naše u tim ratovima.
καὶ οὐκ ἠβουλόμεθα οὖν παρενοχλεῖν ὑμῖν καὶ τοῖς λοιποῖς συμμάχοις καὶ φίλοις ἡμῶν ἐν τοῖς πολέμοις τούτοις·
Jer imamo s Neba Pomoć koja nam pomaže, i izbavismo se od neprijatelja naših, i poništiše se neprijatelji naši.
ἔχομεν γὰρ τὴν ἐξ οὐρανοῦ βοήθειαν βοηθοῦσαν ἡμῖν καὶ ἐρρύσθημεν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν, καὶ ἐταπεινώθησαν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν.
Izabrasmo pak Numinija sina Antiohovog i Antipatra sina Jasonovog i poslasmo (ih) Rimljanima da obnovimo s njima ranije prijateljstvo i savez.
ἐπελέξαμεν οὖν Νουμήνιον Ἀντιόχου καὶ Ἀντίπατρον Ἰάσωνος καὶ ἀπεστάλκαμεν πρὸς Ρωμαίους ἀνανεώσασθαι τὴν πρὸς αὐτοὺς φιλίαν καὶ συμμαχίαν τὴν προτέραν.
I zapovedismo im da dođu i do vas i da vas pozdrave, i da vam predaju naše poslanice o obnovljenju bratstva našeg.
ἐνετειλάμεθα οὖν αὐτοῖς καὶ πρὸς ὑμᾶς πορευθῆναι καὶ ἀσπάσασθαι ὑμᾶς καὶ ἀποδοῦναι ὑμῖν τὰς παρ᾿ ἡμῶν ἐπιστολὰς περὶ τῆς ἀνανεώσεως καὶ τῆς ἀδελφότητος ἡμῶν.
I sada, dobro ćete učiniti ako nam na ovo odgovorite."
καὶ νῦν καλῶς ποιήσετε ἀντιφωνήσοντες ἡμῖν πρὸς ταῦτα’.
A ovo je prepis poslanica koje oni (Spartanci) poslaše Oniji:
Καὶ τοῦτο τὸ ἀντίγραφον τῶν ἐπιστολῶν, ὧν ἀπέστειλαν Ὀνίᾳ·
"Arije car Spartanaca, Oniji velikom svešteniku - da se raduje!
‘ Ἄρειος βασιλεὺς Σπαρτιατῶν Ὀνίᾳ ἱερεῖ μεγάλῳ χαίρειν.
Nađe se u spisu (starom) o Spartancima i Judejima da su braća i da su od roda Avramovog.
εὑρέθη ἐν γραφῇ περί τε τῶν Σπαρτιατῶν καὶ Ἰουδαίων, ὅτι εἰσὶν ἀδελφοὶ καὶ ὅτι εἰσὶν ἐκ γένους Ἁβραάμ.
I sada, kad doznasmo to, dobro ćete učiniti da nam napišete o miru vašem.
καὶ νῦν ἀφ᾿ οὗ ἔγνωμεν ταῦτα, καλῶς ποιήσετε γράφοντες ἡμῖν περὶ τῆς εἰρήνης ὑμῶν,
A i mi vama otpisujemo: naša stoka i naša imovina vaša je, i vaša naša je. Zato zapovedamo (poslanicima) da vam saopšte shodno ovome."
καὶ ἡμεῖς δὲ ἀντιγράφομεν ὑμῖν τὰ κτήνη ὑμῶν καὶ ἡ ὕπαρξις ὑμῶν ἡμῖν ἐστι, καὶ τὰ ἡμῶν ὑμῖν ἐστιν. ἐντελλόμεθα οὖν ὅπως ἀπαγγείλωσιν ὑμῖν κατὰ ταῦτα’.
I ču Jonatan da su se povratili velikaši Dimitrijevi sa mnogom vojskom, više nego ranije, da ratuju protiv njega.
Καὶ ἤκουσεν Ἰωνάθαν ὅτι ἐπέστρεψαν οἱ ἄρχοντες Δημητρίου μετὰ δυνάμεως πολλῆς ὑπὲρ τὸ πρότερον τοῦ πολεμῆσαι πρὸς αὐτόν.
I diže se iz Jerusalima i susrete ih u Amatitskoj zemlji, jer im ne dade dopusta da stupe na zemlju njegovu.
καὶ ἀπῇρεν ἐξ Ἱερουσαλὴμ καὶ ἀπήντησεν αὐτοῖς εἰς τὴν Ἀμαθῖτιν χώραν· οὐ γὰρ ἔδωκεν αὐτοῖς ἀνοχὴν ἐμβατεῦσαι εἰς τὴν χώραν αὐτοῦ.
I posla izviđače u logor njihov, i vratiše se, i kazaše mu da se tako raspoređuju da udare na njega noću.
καὶ ἀπέστειλε κατασκόπους εἰς τὴν παρεμβολὴν αὐτῶν, καὶ ἐπέστρεψαν καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ, ὅτι οὕτω τάσσονται ἐπιπεσεῖν ἐπ᾿ αὐτοὺς τὴν νύκτα.
A kada zađe sunce, naredi Jonatan onima kraj njega da budno paze, i da budu pri oružju, i spremaju se za borbu tokom cele noći, i da istaknu predstraže oko tabora.
ὡς δὲ ἔδυ ὁ ἥλιος, ἐπέταξεν Ἰωνάθαν τοῖς παρ᾿ αὐτοῦ γρηγορεῖν καὶ εἶναι ἐπὶ τοῖς ὅπλοις καὶ ἑτοιμάζεσθαι εἰς πόλεμον δι᾿ ὅλης τῆς νυκτὸς καὶ ἐξέβαλε προφύλακας κύκλῳ τῆς παρεμβολῆς.
I čuše protivnici da se Jonatan i oni sa njime pripremio za borbu, i pobojaše se i ustrašiše se srcem svojim, te zapališe vatre u svom logoru (i pobegoše).
καὶ ἤκουσαν οἱ ὑπεναντίοι ὅτι ἡτοίμασται Ἰωνάθαν καὶ οἱ παρ᾿ αὐτοῦ εἰς πόλεμον, καὶ ἐφοβήθησαν καὶ ἔπτηξαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν καὶ ἀνέκαυσαν πυρὰς ἐν τῇ παρεμβολῇ αὐτῶν.
A Jonatan i oni s njime ne shvatiše do ujutru (da su pobegli), jer videše da vatre gore.
Ἰωνάθαν δὲ καὶ οἱ παρ᾿ αὐτοῦ οὐκ ἔγνωσαν ἕως πρωΐ, ἔβλεπον γὰρ τὰ φῶτα καιόμενα.
I gonjaše Jonatan za njima i ne dostiže ih, jer pređoše reku Elefter.
καὶ κατεδίωξεν Ἰωνάθαν ὀπίσω αὐτῶν καὶ οὐ κατέλαβεν αὐτούς, διέβησαν γὰρ τὸν Ἐλεύθερον ποταμόν.
I skrenu Jonatan na Arape zvane Zavadeje, i napade ih i uze plen njihov.
καὶ ἐξέκλινεν Ἰωνάθαν ἐπὶ τοὺς Ἄραβας τοὺς καλουμένους Ζαβαδαίους καὶ ἐπάταξεν αὐτοὺς καὶ ἔλαβε τὰ σκῦλα αὐτῶν.
I povrativši se dođe u Damask i prohođaše po svoj zemlji.
καὶ ἀναζεύξας ἦλθεν εἰς Δαμασκὸν καὶ διώδευσεν ἐν πάσῃ τῇ χώρᾳ.
A Simon iziđe i prođe do Askalona i okolnih utvrđenja, i skrenu u Jopu i preduhitri je.
καὶ Σίμων ἐξῆλθε καὶ διώδευσεν ἕως Ἀσκάλωνος καὶ τῶν πλησίον ὀχυρωμάτων, καὶ ἐξέκλινεν εἰς Ἰόππην καὶ προκατελάβετο αὐτήν·
Jer ču da nameravaju da tvrđavu predaju Dimitrijevim ljudima, i postavi tamo posadu da je čuvaju.
ἤκουσεν γὰρ ὅτι βούλονται τὸ ὀχύρωμα παραδοῦναι τοῖς παρὰ Δημητρίου· καὶ ἔθετο ἐκεῖ φρουράν, ὅπως φυλάσσωσιν αὐτήν.
I vrati se Jonatan i sazva na sabor (έξεκκλησίασε - crkvu) starešine narodne i savetovaše se s njima da izgrade utvrđenja u Judeji;
καὶ ἐπέστρεψεν Ἰωνάθαν καὶ ἐξεκκλησίασε τοὺς πρεσβυτέρους τοῦ λαοῦ καὶ ἐβουλεύσατο μετ᾿ αὐτῶν τοῦ οἰκοδομῆσαι ὀχυρώματα ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ
I da još povise zidove Jerusalima i da podignu veliko uzvišenje između tvrđave i Grada, da je odvaja od Grada, da ona bude posebno, da (iz tvrđave) niti kupuju niti prodaju.
καὶ προσυψῶσαι τὰ τείχη Ἱερουσαλὴμ καὶ ὑψῶσαι ὕψος μέγα ἀνὰ μέσον τῆς ἄκρας καὶ τῆς πόλεως εἰς τὸ διαχωρίζειν αὐτὴν τῆς πόλεως, ἵνα ᾖ αὕτη κατὰ μόνας, ὅπως μήτε ἀγοράζωσι μήτε πωλῶσι.
I okupiše se da izgrađuju Grad, jer beše pao deo zida iznad potoka (Kedrona) sa istoka; i obnoviše (deo Grada) zvani Hafenata.
καὶ συνήχθησαν τοῦ οἰκοδομεῖν τὴν πόλιν καὶ ἤγγισε τοῦ τείχους τοῦ χειμάρρου τοῦ ἐξ ἀπηλιώτου, καὶ ἐπεσκεύασαν τὸ καλούμενον Χαφεναθά.
A Simon izgradi (grad) Adidu u Sefili, i utvrdi ga i postavi vrata i zapore.
καὶ Σίμων ᾠκοδόμησε τὴν Ἀδιδὰ ἐν τῇ Σεφήλᾳ καὶ ὠχύρωσεν αὐτὴν καὶ ἐπέστησε θύρας καὶ μοχλούς.
I tražaše Trifon da se zacari nad Azijom i da stavi krunu, i pruži ruku na Antioha (VI) cara.
Καὶ ἐζήτησε Τρύφων βασιλεῦσαι τῆς Ἀσίας καὶ περιθέσθαι τὸ διάδημα καὶ ἐκτεῖναι χεῖρα ἐπὶ Ἀντίοχον τὸν βασιλέα.
I poboja se da mu neće dopustiti Jonatan i da će zaratiti protiv njega, i tražaše načina da uhvati Jonatana i pogubi ga. I otišavši dođe u Vetsan (Skitopolj na Jordanu).
καὶ ἐφοβήθη μήποτε οὐκ ἐάσῃ αὐτὸν Ἰωνάθαν καὶ μήποτε πολεμήσῃ πρὸς αὐτόν, καὶ ἐζήτει πόρον τοῦ συλλαβεῖν τὸν Ἰωνάθαν τοῦ ἀπολέσαι αὐτόν, καὶ ἀπάρας ἦλθεν εἰς Βαιθσάν.
I iziđe Jonatan u susret njemu sa četrdeset hiljada ljudi, izabranih u bojnom stroju, i dođe u Vetsan.
καὶ ἐξῆλθεν Ἰωνάθαν εἰς ἀπάντησιν αὐτῷ ἐν τεσσαράκοντα χιλιάσιν ἀνδρῶν ἐπιλελεγμέναις εἰς παράταξιν καὶ ἦλθεν εἰς Βαιθσάν.
I vide Trifon da je stigao Jonatan sa velikom vojskom, i poboja se da pruži ruku na njega.
καὶ εἶδε Τρύφων ὅτι πάρεστιν Ἰωνάθαν μετὰ δυνάμεως πολλῆς, καὶ ἐκτεῖναι χεῖρας ἐπ᾿ αὐτὸν εὐλαβήθη,
I primi ga slavno, i predstavi ga svim prijateljima svojim, i dade mu darove, i zapovedi vojsci svojoj da ga slušaju kao njega.
καὶ ἐπεδέξατο αὐτὸν ἐνδόξως καὶ συνέστησεν αὐτὸν πᾶσι τοῖς φίλοις αὐτοῦ καὶ ἔδωκεν αὐτῷ δόματα καὶ ἐπέταξε ταῖς δυνάμεσιν αὐτοῦ ὑπακούειν αὐτῷ ὡς ἑαυτῷ.
I reče Jonatanu: "Zašto si namučio sav taj narod, kad nema rata među nama?
καὶ εἶπε τῷ Ἰωνάθαν· ἱνατί ἔκοψας πάντα τὸν λαὸν τοῦτον, πολέμου μὴ ἐνεστηκότος ἡμῖν;
A sad ih pošalji svojim kućama, a sebi izaberi malo ljudi koji će biti s tobom, i hajde sa mnom u Ptolemaidu, i predaću ti nju i ostala utvrđenja i ostale vojne snage i sve službenike, i kad se vratim otići ću, jer sam za to i došao."
καὶ νῦν ἀπόστειλον αὐτοὺς εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν, ἐπίλεξαι δὲ σεαυτῷ ἄνδρας ὀλίγους, οἵτινες ἔσονται μετὰ σοῦ, καὶ δεῦρο μετ᾿ ἐμοῦ εἰς Πτολεμαΐδα, καὶ παραδώσω σοι αὐτὴν καὶ τὰ λοιπὰ ὀχυρώματα καὶ τὰς δυνάμεις τὰς λοιπὰς καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ τῶν χρειῶν, καὶ ἐπιστρέψας ἀπελεύσομαι· τούτου γὰρ χάριν πάρειμι.
I poverovavši mu (Jonatan) učini kao što reče, i odasla vojne snage i one otidoše u zemlju Judinu.
καὶ ἐμπιστεύσας αὐτῷ ἐποίησε καθὼς εἶπε, καὶ ἐξαπέστειλε τὰς δυνάμεις, καὶ ἀπῆλθον εἰς γῆν Ἰούδα.
A ostavi sa sobom tri hiljade ljudi, od kojih dve hiljade ostavi u Galileji, a hiljadu pođoše s njime.
κατέλιπε δὲ μεθ᾿ ἑαυτοῦ ἄνδρας τρισχιλίους, ὧν δισχιλίους ἀφῆκεν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, χίλιοι δὲ συνῆλθον αὐτῷ.
Kada pak uđe Jonatan u Ptolemaidu, zatvorite Ptolemaićani vrata i uhvatiše ga, i sve koji uđoše s njime pobiše mačem.
ὡς δὲ εἰσῆλθεν Ἰωνάθαν εἰς Πτολεμαΐδα, ἀπέκλεισαν οἱ Πτολεμαεῖς τὰς πύλας καὶ συνέλαβον αὐτόν, καὶ πάντας τοὺς εἰσελθόντας μετ᾿ αὐτοῦ ἀπέκτειναν ἐν ρομφαίᾳ.
I posla Trifon vojsku i konjicu u Galileju i u ravnicu veliku (Jezraelovu) da pogubi sve Jonatanove ljude.
καὶ ἀπέστειλε Τρύφων δυνάμεις καὶ ἵππον εἰς τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὸ πεδίον τὸ μέγα τοῦ ἀπολέσαι πάντας τοὺς παρὰ Ἰωνάθαν.
I doznaše (vojnici Jonatanovi) da je uhvaćen Jonatan i da je pogubljen i oni s njime, i bodrahu jedan drugoga, i iđahu zbijeni gotovi na borbu.
καὶ ἐπέγνωσαν ὅτι συνελήφθη Ἰωνάθαν καὶ ἀπόλωλε καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ παρεκάλεσαν ἑαυτοὺς καὶ ἐπορεύοντο συνεστραμμένοι ἕτοιμοι εἰς πόλεμον.
I videše gonitelji da je ovima (borba) za dušu (na život ili smrt), i vratiše se.
καὶ εἶδον οἱ διώκοντες ὅτι περὶ ψυχῆς αὐτοῖς ἐστι, καὶ ἐπέστρεψαν.
I dođoše svi s mirom u zemlju Judinu, i oplakivahu Jonatana i one s njime; i strahovahu veoma. I plakaše sav Izrailj plač veliki.
καὶ ἦλθον πάντες μετ᾿ εἰρήνης εἰς γῆν Ἰούδα καὶ ἐπένθησαν τὸν Ἰωνάθαν καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτοῦ καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα· καὶ ἐπένθησε πᾶς Ἰσραὴλ πένθος μέγα.
I tražahu svi neznabošci oko njih da ih satru. Jer rekoše: "Nemaju vođu i pomoćnika, zato sada vojujmo protiv njih i izbrišimo iz ljudi spomen njihov."
καὶ ἐζήτησαν πάντα τὰ ἔθνη τὰ κύκλῳ αὐτῶν ἐκτρίψαι αὐτούς· εἶπαν γάρ· οὐκ ἔχουσιν ἄρχοντα καὶ βοηθοῦντα· νῦν οὖν πολεμήσωμεν αὐτοὺς καὶ ἐξάρωμεν ἐξ ἀνθρώπων τὸ μνημόσυνον αὐτῶν.